WALPURGISblog

Over straathonden en bijna-doodervaringen

2011-11-03T12:36:00.002+01:00

Interview met Koenraad Ecker van The Stray Dogs

Een man jaagt zijn auto ‘s nachts over de laatste kilometers van zijn leven. Er volgt een klap, snerpend gekras van openscheurend blik en glasgerinkel. Het razende gevaarte komt tot stilstand, maar in het hoofd van de man blijven de gedachten als motten te pletter vliegen. Met een lijf aan flarden en een kraakheldere geest aanschouwt hij zijn gebarsten leven.

WALPURGIS zet twee oude rotten aan het werk: de theatercoryfee François Beukelaers en de brommerige oude schrijver Jeroen Brouwers (hij weet hoe dat moet) en laat hen clashen met jonge honden Frederik Meulyzer, Koenraad Ecker van The Stray Dogs en Karen Dick en Diederick Nuyttens. Zo ontstaat een muzikale en filmische trip op een gloednieuwe tekst van Brouwers. Met één van deze jonge honden hadden we een gesprek op het nazomerse terras van een Brussels theater.

Koenraad, samen met Frederik vorm jij The Stray Dogs. Zegt die naam iets over jullie muziek?
Frederik en ik leerden elkaar kennen bij de jazzopleiding van het Lemmensinstituut en vormden met enkele studenten een band. Toen we met ons beiden een eigen stijl begonnen te ontwikkelen vlogen we buiten in het jazzcircuit wegens te electronisch, te weinig jazzy. Maar voor de andere scenes zoals dance waren we dan weer te experimenteel en te weinig dance. We voelden ons als stray dogs, straathonden, nergens thuis.

Waar konden jullie dan wel terecht met jullie muziek?
We hadden het geluk een Zwitsers videokunstenaar te ontmoeten, Legoman (Yannick Jacquet), met wie we de audiovisuele voorstelling Intangible States maakten. Daarmee speelden we op het Dominofestival in de AB en werden we uitgenodigd op festivals in Polen, Frankrijk en Zwitserland.
Tijdens het creatieproces zijn we bij een aantal kunstencentra Artist in residence geweest, zodat we verschillende werkperiodes konden afsluiten met een publiek toonmoment. Op één van die toonmomenten, in KC Nona in Mechelen, heeft WALPURGIS onze muziek in combinatie met video ontdekt.

Hoe keken jullie als jonge honden aan tegen de samenwerking met twee oude mannen?
François is geen oude zak, maar een man met présence op het podium, doorleefd als een oude blueszanger zonder bullshit. De tekst gaat natuurlijk over een oude man. Brouwers laat hem een beetje cynisch en gelaten terugkijken op zijn leven. Maar de vier jonge mensen live op de scène vormen met hun vitaliteit en energie een tegengewicht dat het gevecht aangaat met het cynisme. Daarom is het belangrijk dat er geen tweedeling is tussen de theatertekst en de muziek, dat de verschillende media geen uitleg geven over elkaar, dat alles in elkaar vloeit. Wij zullen als muzikanten evenzeer bewegen op het podium als de acteur en diens stem wordt evenzeer een element van de muziek. Onze muziek bouwt mee de wereld waarin de voorstelling ontstaat en waarin de toeschouwer zich begeeft. Alles gebeurt live: de video, de muziek en het spel. We zullen enkele setups hebben staan waartussen we kunnen bewegen.

Waaruit bestaan zo’n setup?
Dat varieert een beetje, maar steevast is er een laptop bij. Verder gitaar, effectenpedalen, cello, percussie, synths en de verschillende micro’s met effecten voor de stem. François heeft een erg geschikte stem om subtiele effecten onder te zetten. We tonen ook de fysieke kant van de muziek. De muziek is subtiel maar niet braaf, niet proper, met goesting en hij maakt gebruik van de meest recente electronica.

Westrandmagazine nov-dec 2011 – Tekst & beeld: Wim Van Parijs

Facebook

2011-02-24T14:08:00.002+01:00

Af en toe posten we nog wel eens een blog-berichtje, maar wie ons van dichtbij wil volgen is meer dan welkom op onze Facebook-pagina. See you there!

HAVEN 010 - reunie

2010-10-20T14:45:00.003+02:00

Twee maanden na de (voorlopig) laatste voorstelling van HAVEN 010 wilden we wel eens weten hoe het met iedereen gesteld was. En dus organiseerde WALPURGIS zaterdag 16 oktober een klein feestje voor de hele crew!
Ons koor van asielzoekers - samengesteld uit bewoners van de opvangcentra Linkeroever en Kapellen - was bijna voltallig aanwezig. Wat een verrassing te horen dat het merendeel van hen ondertussen niet meer in de opvangcentra woonden maar over het hele land verspreid wonen, van Brugge tot Luik, van Merelbeke tot Putte.
Fijn om iedereen terug te zien. Ondanks het herfstige weer werd het in deFENIKS weer een beetje Zomer van Antwerpen.
En natuurlijk zette er iemand 'Alors on danse' van Stromae op, en natuurlijk moest er dan gedanst worden...
Wie foto's wil zien kan hier ons album op Facebook bekijken.

HAVEN 010 - iedereen op de dansvloer!

2010-08-12T14:43:00.001+02:00

De hele crew op de dansvloer! Kijk hier op You Tube.

HAVEN 010 - lees de persreacties!

2010-08-12T14:29:00.004+02:00

Via deze link kom je op de pagina van onze website waar je de artikels vindt over HAVEN 010.

FENIKS FESTIVAL 2010 - het programma staat online!

2010-04-12T15:11:00.002+02:00

Het volledige programma staat nu online op www.WALPURGIS.be
Snel tickets bestellen is de boodschap...
(op info@walpurgis.be of op 03/235 66 62)

FENIKS FESTIVAL 2010

2010-03-31T14:39:00.006+02:00

De programmatie voor editie 2010 is rond!
Onderstaande gasten zullen alvast van de partij zijn...
Binnenkort valt de flyer met het volledige programma in de bus van wie op onze publieksmailinglijst staat. Interesse om het programma te ontvangen? Stuur een mailtje naar caroline@walpurgis.be

Charlotte Asberg - piano/zangeres
Antoine Boute - dichter/performer
Braakland/Zhe Bilding - muziektheater
Boots Butzenseller - percussie
Lorenzo Carola - tenor
Chris Cleiren - bas
Robby Cleiren - gitaar/keyboard
Conservatoire royal de Liège - kamermuziek
Johan de Boose - auteur
Eurudike De Beul - mezzosopraan
Stef Depover - scenograaf
François Deppe - cello
Tuur De Weert - acteur
Kaat De Windt - piano
Pieter Embrechts - zanger/acteur
Eric Engels - drums
Mike Engels - gitaar/keyboard
Patrick Geeraerts - visuals
Tom Hannes - vocals
Wouter Hendrickx - acteur
Joji Inc - hedendaagse dans
Marianne Loots - vocals
Simonne Moesen - actrice
Nouvelles Musiques de Chambre - hedendaagse muziek
Luc Nuyens - acteur
Bart Palmers - keyboard
Philip Paquet - tekenaar
Marija Pavlovic - klarinet
Elvis Peeters - schrijver/performer
Dahlia Pessemiers - actrice
Gert Portael - actrice
Spectra Ensemble - hedendaagse muziek
Struiken - theater
Gerrit Valckenaers - keyboards/klarinet/saxofoon
Nicole Van Bael - co-auteur/bühnecoach
Bart Van Caenegem - piano
Wilfried Van den Brande - bas-bariton
Charlotte Vandermeersch - vocals
Sebastiaan Van Doninck - illustratieve illusionist
Bianca Van Puyvelde - sopraan
Koen Van Roy - muzikale duizendpoot
Judith Vindevogel - sopraan

Band Nele van den Broeck in de Finale van Humo's Rock Rally

2010-03-22T14:45:00.003+01:00

In het seizoen 2006-2007 maakten Nele Van den Broeck en Leonard Van Herwijnen als stage bij WALPURGIS de voorstelling 2&1.
Nu is Band Nele Van den Broeck terechtgekomen in de finale van Humo's Rock Rally. Aan die wedstrijd is een hele mooie publieksprijs verbonden, en we willen iedereen dan ook oproepen om op hen te stemmen.
Stemmen kan via deze link.
Als je stemt, kan je een jaarabonnement op Humo winnen. Daarvoor moet je een vraag beantwoorden, het antwoord daarop is "Steak Number Eight".
Stemmen kan tot 26 maart.

Brainstorm WALPURGIS

2010-01-15T11:14:00.002+01:00

We trokken met de voltallige ploeg naar de zee voor een intensieve brainstorm. Erg productief (en ook erg gezellig!)!

Kijk hier voor de foto's op Facebook.

Cole Porter Sessie 3 deze zondag 27 december

2009-12-22T12:02:00.004+01:00

We nodigen jullie graag uit op de Cole Porter Sessies die Wilfried Van den Brande (vocals) en Dirk Baert (piano) organiseren bij BAFF in samenwerking met WALPURGIS.

De eerste twee sessies zijn reeds voorbij, maar je kan inpikken bij de derde sessie op zondag 27 december, die focust op de muziek van Cole Porter van net na de beurscrash in 1929. Actrice Simone Milsdochter zingt en speelt mee.

Op 10 zondag namiddagen exploreren Wildfried en Dirk chronologisch het oeuvre en leven van deze fenomenale Amerikaanse componist, een icoon van de internationale jetset uit de jaren '20-'60 van de 20ste eeuw. Cole Porter schreef tekst en muziek van meer dan 40 standards, songs die in het collectieve geheugen gegrift staan. Night and day, Ev're time we say goobye, I've got you under my skin, Anything goes,....
Maar naast deze hits is er ook veel ontontgonnen en toch uitermate interessant terrein. Met behoorlijk kritische zin maakten Wilfried en Dirk een selectie van een kleine 200 songs uit de meer dan 900 titels die Porter schreef.

Kijk voor meer inhoudelijke informatie over de Cole Porter Sessies op de website van BAFF.

2010

2009-12-22T11:58:00.002+01:00

the office - ongecensureerd

2009-12-18T16:13:00.006+01:00

Valerie 'showt' het rommelhoekje

we proberen alvast even de neutrale maskers uit, links het vrouwelijke en rechts het mannelijke model

Alexander Techniek in deFENIKS - door Judith Vindevogel - vanaf januari 2010

2009-12-14T16:14:00.005+01:00

De Alexander Techniek is een praktijk gerichte leermethode die tot doel heeft het geheel van iemands vermogens en talenten te activeren en te optimaliseren. Zij gaat uit van de intrinsieke relatie tussen (zintuiglijk) bewustzijn, denken en bewegen; d.w.z. de relatie tussen bewustzijn, denken en eender welke menselijke handeling, of het nu gaat om een muziekinstrument bespelen, spreken, zingen, werken op de computer, sjouwen met zware decorstukken of dansen.

Steeds meer professionele musici, acteurs, dansers en theatertechnici hebben te kampen met aandoeningen zoals repetitive strain injury (RSI), (lage) rugklachten, stem - en/of ademhalingsproblemen, hoofdpijn, het frequenter voorkomen van kwetsuren en spierkrampen, stress en allerlei blokkades die hun prestaties negatief beïnvloeden of zelfs de uitoefening van hun beroep tijdelijk of voor langere tijd onmogelijk maken. Anderen stuiten steeds weer op dezelfde beperkingen en schijnen er maar niet in te slagen een bepaald niveau van hun métier te overstijgen.

Door de aandacht te richten op het verbeteren van de algehele psycho-fysieke coördinatie, het verfijnen van het zintuiglijk bewustzijn en het doorbreken van niet efficiënte gewoontepatronen, leren deze podiumkunstenaars en technici hoe zij zichzelf kunnen bevrijden van stress en pijn, en hoe zij hindernissen, die aanvankelijk onoverkomelijk leken, toch kunnen overwinnen.

Maar ook voor de podiumkunstenaar die niet onmiddellijk te maken heeft met acute of reeds lang aanslepende fysieke of technische problemen is de Alexander Techniek een waardevol hulpmiddel dat zowel ter preventie als ter ondersteuning gebruikt kan worden tijdens het aanleren, het beoefenen en/of het verbeteren van (nieuwe) artistieke vaardigheden of meer gespecialiseerde technieken.

Vanaf januari 2010 start WALPURGIS met drie opeenvolgende reeksen van 10 individuele introductielessen in de Alexander Techniek. Inschrijven kan voor 1, 2 of 3 reeksen.
Tevens bestaat de mogelijkheid om in overleg en op basis van de beschikbaarheid een individuele lessenreeks samen te stellen of ad hoc lessen te volgen.

Werknemers van pc 304 of werkzoekenden binnen de podiumkunsten kunnen onder bepaalde voorwaarden 50 tot 100% van de opleidingskosten vergoed krijgen via een opleidingspremie van het Sociaal Fonds Podiumkunsten.

Meer informatie op de Alexander Techniek pagina's op de WALPURGIS website

Judith Vindevogel kreeg haar eerste Alexander Technieklessen in 1987 van Ruth Murray in Londen en studeerde vervolgens bij Eliane Fefèbvre, Betty Langford, Christel Bobine en Helga Henckens. In 2009 voltooide zij de driejarige lerarenopleiding Alexander Techniek aan de Alexander Techniek Academie o.l.v. Jos Burger (NL) en Christel Bobine (B). Ze volgde tevens les bij Arie-Jan Hoorweg, Malcolm King, Ron Murdock, Francien Schoonens en Athanase Vettas, en nam deel aan workshops o.l.v. Ted Dimon, Steven Hallmark, Vivien Mackie, Tessa Marwick en Paul Versteeg.

les noces/svadebka/le mariage - nieuwe foto's!

2009-11-27T16:26:00.001+01:00

kijk hier naar een slideshow van de foto's van Stef Stessel

Alexander Techniek pagina's op de WALPURGIS website!

2009-11-23T13:09:00.003+01:00

De Alexander Techniek is een fundamentele, praktijk gerichte leermethode die tot doel heeft het geheel van iemands vermogens en talenten te activeren en te optimaliseren. Zij gaat uit van de intrinsieke relatie tussen (zintuiglijk) bewustzijn, denken en bewegen; d.w.z. de relatie tussen bewustzijn, denken en eender welke menselijke handeling, of het nu gaat om een muziekinstrument bespelen, spreken, zingen, werken op de computer, sjouwen met zware decorstukken of dansen.
Omdat hij mee beweegt met zijn tijd is permanente zelfontwikkeling een wezenlijke opdracht voor elke podiumkunstenaar, en bij uitbreiding een wenselijke opdracht voor elke mens.

Vanaf januari 2010 kunnen er bij ons in deFENIKS Alexander Techniek lessen gevolgd worden bij Judith Vindevogel. Zij behaalt in december haar diploma van Alexander Techniek leraar na drie intensieve jaren van studie, waarvoor een dikke proficiat!

Meer informatie over de Alexander Techniek vind je vanaf nu op de WALPURGIS website onder Alexander Techniek.

Cd Bart Vanhecke genomineerd voor KLARA muziekprijzen!

2009-11-18T12:17:00.005+01:00

De cd Close my willing eyes met muziek van Bart Vanhecke die in 2008 werd uitgebracht bij Fuga Libera door Het Collectief en WALPURGIS werd genomineerd voor de KLARA muziekprijzen!
WALPURGIS roept iedereen op om mee te stemmen op de website van de KLARA muziekprijzen.
Om een fragment te beluisteren of om de cd te bestellen kan je terecht op deze pagina van de WALPURGIS website.

Het grootse Close my willing eyes, een driedelig werk voor 3 sopranen en 9-koppig ensemble, dat ook de naam geeft aan deze cd, is aangevuld met solowerken en kamermuziek in uiteenlopende bezettingen.

De Standaard over de cd:
Het is een indrukwekkend overzicht van gevarieerde goed doortimmerde én prachtig expressieve muziek. (...) Het titelnummer Close my willing eyes laat de diepste indruk na. Het grote ensemble en drie sopranen laten smachtende melodische arabesken door elkaar kronkelen en geven de verzen van John Keats over nacht, slaap en dood zo een adembenemende intensiteit.

WALPURGIS verwelkomt haar nieuwe zakelijk leidster!

2009-11-16T11:23:00.004+01:00

Vanaf vandaag is Maartje Stubbe het aanspreekpunt voor alle zakelijke aangelegenheden! Ze is te bereiken op maartje@walpurgis.be of op 03/235 66 62.
Welcome aboard!

les noces à Bours

2009-11-05T14:12:00.003+01:00

Enkele foto's van onze huwelijksreis naar de Pyreneeën....
Klik hier voor de slideshow

Le homard est arrivé!

2009-11-02T11:18:00.002+01:00

Zaten we daar in Tarbes met twee vrachtwagens vol gerief en een bus vol artiesten, en nu waren we toch wel iets vergeten zeker: de kreeft voor de generaal... en aangezien plastic kreeften onvindbaar zijn in de Pyreneeën kwam onze 'special guest' met DHL... Met dank aan Veerle van de Roovers en Laika!!
En ik mocht ze uitpakken! Nooit gedacht dat ik zo blij kon zijn met een plastic kreeft ;-)

met Les Noces in Frankrijk

2009-10-15T12:57:00.003+02:00

De voorstellingen van les noces/svadebka/le mariage in Tarbes zijn een waar feest! Het was fantastisch om iedereen terug te zien en de bruiloft van Nastasia en Fetis nieuw leven in de zingen en spelen. Het Franse publiek reageert enthousiast, en ook de organisatie van Le Parvis, de Scène Nationale hier in Tarbes, zijn tevreden over de opkomst (enkel donderdag zijn er nog plaatsen, voor de rest is alles uitverkocht - 450 toeschouwers elke avond!) en de voorstelling. En dankzij de hulp van leerlingen van de plaatselijke hotelschool loopt ook alles in de keuken op wieltjes.
Alleen jammer dat de cameraman van de regionale televisie gisteren met camera en al door de cadeautafel zakte en door de brandweer afgevoerd moest worden... We wensen hem veel beterschap!
Binnenkort volgen de foto's - nu moet er dringend gewerkt worden in de keuken.
Later meer nieuws over de Franse avonturen dus.
à bientôt!
Caroline

les noces/svadebka/le mariage - Franse première

2009-10-07T13:16:00.002+02:00

Het is weer zover! WALPURGIS, de Roovers en Het SPECTRA Ensemble spelen weer een reeks Russische bruiloften! Dit keer op locatie in Tarbes, Zuid-Frankrijk, op uitnodiging van Le Parvis Scène Nationale.
De technische ploeg is al ter plaatse en voorziet de circustent (!) van de nodige bekleding en technische snufjes (lees: veel hout, veel tapijten). Vrijdag vertrekt de productie/keukenploeg en wordt er in onze repetitiezaal in Mortsel nog gerepeteerd met de zangers. En dan zondag vertrekt de bus met het hele bonte gezelschap richting Pyreneën...
We hebben er zin in!
Wie wil komen kijken kan reserveren via http://www.parvis.net/
Ik beloof foto's te zetten op blog en facebook - als het internet ginder werkt natuurlijk... ;-)

WALPURGIS heeft niet stil gezeten, ziehier het bewijs

2009-02-04T14:04:00.029+01:00

Er is weinig geblogd de voorbije twee maanden, en daar is wel degelijk een reden voor: er werd hard gewerkt om het nieuwe kantoor en de nieuwe zaal/repetitieruimte van een bouwwerf naar twee bruikbare ruimtes om te toveren. De WALPURGIS medewerkers ontpopten zich als ervaren bouwvakkers en kaleiden, schilderden, schuurden, plamuurden, sleurden, schroefden, slepen en vernisten dat het een lieve lust was.
Bij deze een aantal foto's om jullie een kleine blik achter de schermen te gunnen...

de zaal in wording

Ecotoiletjes = tof! vooral als het vriest.....

ons kantoor in den beginne

Valerie en Stef ondersteunen de gyproc terwijl Kris de vijzen erin draait

moet er nog iets afgeplakt worden?

Superwoman!

kaleien is kweeniehoetof! (hmm.)

onze zakelijk leider zoals we hem niet elke dag zien....

even de innerlijke mens versterken

de eerste laag, primer

de keukenbouwers

de tribunebouwers

voor alle duidelijkheid: dit is een schuurmachine

laat het publiek maar komen!!

Préadviezen Commissie Vlaamse Gemeenschap

2009-02-03T10:16:00.001+01:00

GOED NIEUWS!

De préadviezen van de commissie van de Vlaamse Gemeenschap zijn binnen! WALPURGIS kreeg zowel op artistiek als op zakelijk vlak een positieve beoordeling.
Tegen midden april kennen we de definitieve beslissing.
Wij zijn alvast erg blij met dit eerste goede nieuws!

WALPURGIS

2009

2009-01-06T10:10:00.001+01:00

aan alle muziektheaterliefhebbers,
wenst WALPURGIS een blozend hart, een warm lijf en een tintelende geest

een mooi 2009!

en wij verwachten jullie natuurlijk allemaal op het FENIKS FESTIVAL 2009, in onze nieuwe zaal in Mortsel
de festiviteiten vangen aan op donderdag 30 april en lopen door tot en met 3 mei
dat zijn dus 4 dagen muziek, theater, muziektheater, literatuur, meer muziek, film en op tijd en stond een lekker glas
uitgebreid programma volgt nog, maar schrijf het alvast in jullie verse agenda's

en daarvoor spelen we ook nog 'En volgend jaar uw kop'! We zien jullie graag op de première op 2 april in CCbe.

tot spoedig!
hartelijke groet,
WALPURGIS

WALPURGIS goes GREEN

2008-12-08T11:33:00.006+01:00

WALPURGIS wil zich meer engageren in het ecologieverhaal. Niet dat we daar niet mee bezig waren - het was al langer iets waar de werknemers van WALPURGIS individueel rekening mee hielden. Maar vanaf nu willen we het als organisatie structureel aanpakken. In de komende weken en maanden willen we onderzoeken hoe we onze voetafdruk kunnen verkleinen zonder onze artistieke doelstellingen uit het oog te verliezen. Wat we concreet ondernemen lezen jullie onder andere via deze blog.

Wie geïnteresseerd is kan eens kijken op
de website van THE BIG ASK
Of het verslag van de Klimaatconferentie van het Vlaams Theater Instituut lezen op
website van het VTI

zaal de FENIKS herrijst!

2008-10-23T16:12:00.005+02:00

De verbouwingen van ons pand aan het Deurneleitje in Mortsel zijn volop bezig! Tegen begin 2009 hopen we gebruik te kunnen maken van onze nieuwe kantoor- en repetitieruimte. Op het FENIKSFESTIVAL 09 eind april-begin mei is iedereen van harte welkom om een kijkje te komen nemen!

ZILKE - enkele reacties uit Amsterdam

2008-09-22T11:45:00.004+02:00

ZILKE op Theater op de Markt

2008-08-10T20:41:00.005+02:00

Hierbij al enkele persfoto's. Later meer...

ZILKE - repetities

2008-07-08T11:42:00.011+02:00

Enkele repetitiefoto's...
Er is al wat afgelachen de voorbije week!

ZILKE (Charlotte Vandermeersch) goes Laura Palmer....

Myriam (kostuums) past een zeer schoon kleedje!

Wie danst er mee?

Bij de eerste 'doorloop'...

Thaïs en Evelien aka Patsy en Greet

Judith en Dirk volgen aandachtig

En terwijl bouwen Stef en Kris een kot voor Zilke...

Oerol 2008 - extra foto's de noces

2008-06-27T11:05:00.017+02:00

Op andere blogs en websites vond ik nog wat fotomateriaal van onze de noces/svadebka/de bruiloft op Oerol 2008.
Fotografen zijn Anke Teunissen, Willem Sluyterman van Loo en Mieke Miwian.
Enjoy!

Afscheid van Bert André

2008-05-26T10:45:00.005+02:00

Een eresaluut voor Bert André, onze kapitein en eregast in de noces/svadebka/de bruiloft in de Zomer van Antwerpen in 2005.
Het was een plezier en een eer om met je te mogen werken.

WALPURGIS wenst familie, vrienden en collega's veel sterkte toe met dit afscheid.
Meer reacties zijn te lezen op de pagina bij het VTI
Kijk hier voor het in memoriam van KLARA.

moet er nog vlierbloesemcocktail zijn?

2008-05-19T14:48:00.006+02:00

de noces op het Oerolfestival op Terschelling komen eraan, en dat betekent...
dat er geplukt moet worden!
want wie de noces gezien heeft herinnert zich vast nog het lekkere aperitiefje dat bij binnenkomst werd aangeboden.
wat er in dat smakelijke brouwsel zit?
we verklappen dat het iets te maken heeft met vlierbloesem, appelsap en een russisch aardappeldistillaat.
Van dat distillaat zijn trouwens weer een slordige 120 liter besteld, want op een Russische trouw moet er - juist!- vodka vloeien.
Wie wil proeven is welkom op Terschelling!

Pluksters van dienst zijn Valerie en Caroline... wat een veelzijdige job toch ;-)

kosten noch moeite worden gespaard!

gevangen!

"Allo? Ja hoor Wim alle contracten zijn geregeld..."

Trinity Trip - Peter van Kraaij in Mezzo

2008-05-05T11:27:00.002+02:00

Op 24 april 2008 was Peter van Kraaij te gast bij Mezzo op Radio 1
Bij deze de uitgetikte versie - met dank aan Joanna Ptaszynski.
Veel leesplezier!
Caroline

MEZZO: In Platform in Antwerpen gaat vanavond een nieuwe creatie in première, Trinity Trip, een creatie van regisseur Peter van Kraaij. Goedemiddag. Vanavond première. Is alles in orde, dat je de tijd hebt om nog even langs te komen?
VAN KRAAIJ: We hopen dat. Het is altijd heel spannend, een première. Gisteren hadden we een eerste try-out, en die verliep eigenlijk heel goed.
MEZZO: Het is een culminatiepunt, die première, want je hebt er heel hard aan gewerkt, aan voorbereid, research gedaan...
VAN KRAAIJ: Ja, dat klopt. Ik denk eigenlijk, als ik mijn eerste notities van de voorstelling bekijk, dat het een vijf-, zestal jaar is. Dan spreek ik hier echt over de eerste keer dat ik met de inhoud, met de Blaschka's, met name, glaskunstenaars, in contact ben gekomen.
MEZZO: Ok, we moeten het over een paar interessante figuren hebben. Laten we eerst die twee Blaschka's bekijken van dichtbij, onder de loep nemen. Vader en zoon Blaschka, je zei het al, glaskunstenaars. Is het heel erg dat ik nog nooit van hen gehoord had?
VAN KRAAIJ: Neen, want ik had dat ook nog nooit gedaan. Op een bepaald moment in New York was er een vriend van mij die de catalogus doorgaf van het botanisch museum in Harvard - want daar staan die dingen. Er bleek dus een collectie bloemen en planten in glas in te staan, een enorme collectie: het gaat over duizenden aparte stukken, eigenlijk. Dat fascineerde me enorm, die foto's, die afbeeldingen daarvan waren zo ongelooflijk mooi en ook zo'n exacte weergaven van de natuur. Ik ben beginnen lezen over die twee figuren, een vader en een zoon, Leopold en Rudolf. Ze bleken eind negentiende eeuw en begin twintigste eeuw, gedurende veertig jaar, die collectie te hebben gemaakt, in Dresden. In volstrekt isolement, in hun atelier in Dresden. Ondertussen ging er natuurlijk een hele wereld voorbij.
MEZZO: Dat zal wel, eind negentiende, begin twintigste eeuw...
VAN KRAAIJ: Een enorme geschiedkundige evolutie voltrok zich rondom hen, en zij hebben eigenlijk - in hun briefwisseling, althans, is daar niets van terug te vinden - die hele geschiedenis aan zich voorbij laten gaan. Ze hebben zich volledig gewijd aan de creatie van een unieke collectie.
MEZZO: Je zei het al: het zijn bloemen, planten, cactussen zitten ertussen, zeeanemonen, echt naar waarheid. Ze zijn heel gelijkend, omdat ze ook een wetenschappelijk doeleinde hadden.
VAN KRAAIJ: Ja, op dat moment was het zo dat die dingen eigenlijk een didactische waarde hadden. Ze werden ook besteld. Deze collectie werd besteld door Harvard University, en de bedoeling was om de studenten biologie les te geven aan de hand van deze exemplaren. Dat was natuurlijk omdat, wanneer men planten en bloemen bestudeert, men altijd zit met dat hele proces van verwording, van bloei, maar ook van aftakeling, zeg maar. Met deze exemplaren in glas kon je natuurlijk exact, gedurende weken, een zelfde bloem...
MEZZO: Want die blijven hetzelfde, dat gaat niet kapot. Tenzij je het laat vallen. Die mannen, vader en zoon, in zelfgekozen isolement, heel hun leven daar aan gewerkt. Dat is onvoorstelbaar! Welke zoon, trouwens, wil er nu heel zijn leven in een zelfgekozen isolement met zijn vader samen werken?
VAN KRAAIJ: Blijkbaar was dat toen nog veel gebruikelijker. Het is ook zo dat zij al pasten in een traditie van glasblazers. Al drie of vier generaties voor hen waren er ook al glasblazers bezig in de familie. En het fascinerende - want dat is natuurlijk de reden dat ik dat gegeven heb opgepikt - is dat je ziet dat die zoon een soort kopie wordt van zijn vader en zich dus ook niet afvraagt of hij dat levenswerk moet verder zetten, maar gewoon naadloos verder blijft werken en die dingen verder realiseert.
MEZZO: Hij wordt zijn vader.
VAN KRAAIJ: Ja. Hij wordt zijn vader. En, eigenlijk, gaat de voorstelling Trinity Trip over hoe zonen vaders worden of zich losscheuren van hun vaders. Het heeft daar heel veel mee te maken, met jongens die volwassen worden, want ook de tweede lijn - de Oppenheimer-lijn - gaat voor mij heel erg over een figuur die heel lang zoon is gebleven, heel lang jongen is gebleven. En dan eigenlijk, na de drop van de atoombom, meteen een oude man is.
MEZZO: Over die Oppenheimer zullen we het zodadelijk hebben. Nog een ding wil ik weten over die glazen objecten, die bloemen en die planten. Het is abnormaal hoe echt ze eruit zien.
VAN KRAAIJ: Ja. Het heeft natuurlijk te maken met de enorme vakkennis van die mensen.
MEZZO: Ja, want hoe hebben ze dat in die tijd zo perfect kunnen maken?
VAN KRAAIJ: Oorspronkelijk, die zeeanemonen en zo hebben ze vaak nog gemaakt op basis van afbeeldingen in encyclopedieën, en waren daardoor vaak fout, omdat het van tweedimensionale afbeeldingen vertrok. Terwijl ze de planten en bloemen echt vanuit de natuur getekend en ontwikkeld hebben. Er zijn heel veel bloemen en planten overgebracht naar Dresden en in de buurt van Dresden. Er zijn dingen gecultiveerd geweest in serres, speciaal voor hen, zodat ze naar natuur konden werken. En ja, ze hebben er veertig jaar aan gewerkt, dus ze konden ook de tijd nemen om perfectionist te zijn, zeg maar.
MEZZO: Ik begrijp jouw fascinatie. Straks misschien een fascinatie die iets moeilijker ligt, met meneer Oppenheimer...
---------------------
MEZZO: We hebben het met Peter van Kraaij over Trinity Trip, vanavond in première in Platform in Antwerpen. Een nieuwe creatie. Die trip waar vader en zoon Blaschka, waar we het net over hadden, in hebben gezeten, veertig jaar lang die dingen gemaakt, die mooie glaskunstwerken. Een trip ook, volwassen, worden, en dan hebben we het nog niet over Trinity. Trinity Project, dat verwijst eigenlijk naar de Trinity test, de eerste test met nucleaire wapens. En dan komt Oppenheimer op de proppen.
VAN KRAAIJ: Ja, dat klopt. Toevallig, eigenlijk. In de periode dat ik met die Blaschka's aan de slag ging, zag ik een documentaire over Los Alamos, over het labo waar de eerste bom is gemaakt. En op één of andere manier vond ik daar een parallel in. Je had daar ook een heleboel wetenschappers die samen zaten, ook in volstrekt isolement, en die eigenlijk ook een levensdroom realiseerden. Uiteraard had die levensdroom veel grotere consequenties, maar strikt genomen gaat het, denk ik, in beide verhalen over mensen die een grote droom gedurende jaren probeerden te verwezenlijken.
MEZZO: Ja, alleen bij die Oppenheimer krijgt dat meteen ook een grote morele lading mee. Eén van de grootste morele vraagstukken ooit, natuurlijk, want de man was een wetenschapper, maar was de vader van de atoombom.
VAN KRAAIJ: Ja, dat klopt. En dat is natuurlijk ook het verschil: de Blaschka's hebben eigenlijk een collectie gemaakt die verder geen enkele historische repercussies heeft gehad; in het geval van Oppenheimer is dat natuurlijk heel anders geweest. Hij heeft zich echt vanuit een grote passie voor kwantum en voor nucleaire wetenschap geëngageerd om dat project te gaan leiden. En hij heeft dat natuurlijk met succes - zoals u inmiddels weet - volbracht.
MEZZO: "Succes" is relatief...
VAN KRAAIJ: ...is relatief, ja, maar het mooie is - en als je die biografieën over hem leest, dan merk je dat hij een heel complexe figuur is. Hij is iemand die zichzelf heel veel vragen heeft gesteld bij die realisatie en die misschien ook iets te laat heeft ingezien dat hij uiteindelijk de beslissing niet zou nemen. Hij kon dus wel die bom realiseren, en ergens nog wel die illusie hebben dat ze misschien niet zou moeten gebruikt worden, maar uiteindelijk heeft hij natuurlijk - zeker die laatste weken voor de drop - ingezien dat de politiek en het militaire apparaat de dingen overnamen. Dat wil niet zeggen dat ik Oppenheimer wil neerzetten als een soort naïeve wetenschapper, want dat was hij niet. Maar het is, denk ik, wel iemand die vlak na de drop op Hiroshima alles in het werk heeft gesteld om in de toekomst het gebruik van atoomwapens te verhinderen. Het is een heel complexe, tragische figuur, vind ik...
MEZZO: Ja, want hoe ga je dáár mee om, wat een verpletterende verantwoordelijkheid!
VAN KRAAIJ: Ja, en dat is ook een beetje de vorm waarin de voorstelling nu gebeurt. Ik heb op de scène drie vertellers: één acteur, Michael Vergauwen, die vooral de Blaschka-lijn vertelt; dan heb ik Han Kerckhoffs en Oscar Van Rompay, die met hun tweeën de Oppenheimer-lijn vertellen en dat is niet toevallig: voor en na. Han is degene die meer reflecterend terugkijkt op de consequenties van zijn daden en Oscar is eigenlijk de jongere Oppenheimer, die nog met die illusies en met die dromen rondloopt.
MEZZO: Hoe past die muziek van Bart Vanhecke daar dan nog in?
VAN KRAAIJ: Kijk, ik denk dat Bart fantastisch mooie liederen heeft gecomponeerd. Dat was ook de vraag op een bepaald moment: in de biografie van Oppenheimer komt heel vaak terug dat hij gefascineerd was door de Baghavad Gita, een heel bekende tekst uit het hindoeïsme. Daarin vond hij vaak troost maar ook een soort motivering voor zijn handelen, zeg maar. Het is een prachtige tekst in verzen en ik heb uit die tekst een aantal verzen genomen en gevraagd aan Bart om die op muziek te zetten. De uiteindelijke vorm van de muziek zijn zeven liederen, die uitgevoerd worden door Judith Vindevogel,sopraan, en Benjamin Dieltjens, klarinet. Prachtige muziek. De muziek is voor mij een beetje de innerlijke wereld van Oppenheimer. Af en toe wordt de voorstelling - je kan bijna zeggen - stilgezet en luistert de speler samen met het publiek naar die liederen.
MEZZO: Naar wat er omgaat, bijna.
VAN KRAAIJ: Ja, dat is het een beetje.
MEZZO: Het zegt misschien meer dan mocht je het vertellen.
VAN KRAAIJ: Ja, dat klopt. Je krijgt dus eigenlijk door de liederen een soort context, de mogelijkheid om als publiek ook even te verwijlen bij die belangrijke keuzes en beslissingen en de motivaties ook die hij voortdurend zocht voor zijn daden.
MEZZO: We moeten daar naartoe, denk ik, vanavond. De eerste keer in Platform in Antwerpen, daarna op nog veel andere plaatsen.

Trinity Trip - foto's

2008-04-29T11:10:00.013+02:00

Hierbij enkele foto's van de voorstelling door Koen Broos

ZILKE - eerste lezing

2008-03-28T14:59:00.011+01:00

Paasmaandag hield de quasi voltallige ploeg van ZILKE - dood en ontwaken, een coproductie van WALPURGIS en Flat Earth Society, een eerste lezing van de voorstellingstekst. Pieter de Buysser schreef de tekst, die bewerkt werd door Judith Vindevogel. Peter Vermeersch componeert de muziek voor deze muzikale farce.
Komt dat zien! Komt dat zien!
(vanaf 7 augustus...)

Judith Vindevogel

Eurudike de Beul

Geert De Wit, Geert Vandyck, Evelien Van Hamme, Judith Vindevogel

Peter Vermeersch, Dirk Baert

Nordine Benchorf, Peter Vermeersch

Wim Viaene, Pieter de Buysser

Pieter de Buysser, Bernard Van Eeghem, Nordine Benchorf

Muzikanten van FES: Marc Meeuwissen, Stefaan Blancke, Michel Mast, Kristof Roseeuw

Vleugels voor de wandelaar - 10/02 in de Arenbergschouwburg

2008-02-26T09:25:00.005+01:00

Lang geleden... maar ik ga mijn leven beteren en meer posten!
Bij deze een aantal foto's van de repetities in de Arenberg.

Wilfried Van den Brande in Knack deze week

2008-01-23T14:59:00.000+01:00

INZICHT Wilfried Van den Brande – operazanger

Waarom keek de klassieke wereld zo lang neer op ‘The Great American Songbook’?
Ze liet een unieke kans liggen om een breed publiek over de streep te trekken. Klassieke muzikanten geven nu toe dat de mix van woord en muziek bij iemand als Cole Porter top is. ‘Everytime we say goodbye is een lied dat door Schumann geschreven had kunnen zijn’, zei de arrangeur van Porter.
Die duizend jaar muziekgeschiedenis actief exploreren vind ik belangrijk. Wat mij drijft is het muzikale verleden te begrijpen zonder het dood te analyseren. Daarom ga ik tijdens mijn residentie bij muziektheatergezelschap Walpurgis de dialoog aan met een historicus, een dichter, een filosoof.
Benno Barnard is mijn jeugdheld. Ik verslond vroeger de boekenbijlage die hij en Herman De Coninck in De Morgen verzorgden. Ik wil net als Benno de cultuur van het oude Europa levend houden. Vandaar dat we dichter W.H. Auden met Cole Porter confronteren. Auden noemde Coles musical Kiss me Kate een grootser werk dan The taming of the shrew van Shakespeare waarop het geïnspireerd is.
‘Never to beg, never to indulge’, was het motto van Cole Porter. Hij was een hedonist met stoïcijnse opvattingen. Een geestelijke aristocraat, die zichzelf oplegde elke dag een song te schrijven.
Ik zal de functionaliteit van muziek nooit onderschatten. Ik heb op honderden uitvaarden gezongen. Op zo’n moment voel je wat muziek met mensen doet. Daarom heb ik lak aan l’art pour l’art.
Ik heb het heel moeilijk met Wagner. Ik krijg een steen in mijn maag als ik Der Ring des Nibelungen hoor. Dat heeft met pretentieuze claims te maken. Die 19de-eeuwse cultus van het genie: ‘Ik zal, vanop een kansel, eens dicteren wat je moet voelen als je mijn muziek hoort.’
Mensen verklaarden me gek toen ik op mijn 28ste begon te zingen. Was ik een sopraan, dan hadden ze gelijk. Gelukkig kan een lage mannenstem wél nog ambities koesteren op latere leeftijd, als hij hard genoeg is voor zichzelf.
Mijn vader was een echte patriarch. Hij, directeur van de Vlaamse Kameropera, straalde autoriteit uit. Ik kroop onder moeders rokken. Even belandde ik in het kathedraalkoor. Zei de dirigent: ‘Jongens, ik meld jullie het heuglijke nieuws dat de zoon van dirigent en zanger Arnold Brand bij ons komt zingen.’ Dan sta je daar.
Door de druk van de muziekwereld die op me rustte, verkoos ik te gaan voetballen. Het was een collega van mijn vader, Frans Van Eetvelt, die vond dat ik toch iets met die stem moest doen en me mijn eerste zanglessen gaf. Na een jaar zei mijn vader tegen mijn vrouw: ‘Hij zou bij mij moeten komen studeren.’
Drie jaar kreeg ik een spartaanse training. Hij met zijn autoriteit en ik tegenwringen. Op een gegeven moment hadden we gruwelijke ruzie. Ik zei: ‘Vader, je weet veel, maar je hebt toch niet alle wijsheid van de wereld in pacht?’
Het was zeker niet zo dat de deuren wijd open stonden omdat ik ‘zoon van’ was. Integendeel, ik heb me dubbel zo hard moeten bewijzen.
De uitvoerende artiest staat met de rug tegen de muur. Je moet een ondernemer zijn of je bestaat niet. Dat je je artistieke project ook moet kunnen verkopen, dwingt je in een dilemma. Tegenwoordig komt Rigoletto enkel op tv omdat de vrouwelijke hoofdrol vertolkt wordt door de caissière die Idool heeft gewonnen. Echte talenten gaan soms verloren.

Interview door Peter Van Dyck / Foto Annick Geenen
Weekend Knack bij Knack nr 04 van 23 tot 29 januari 2008, p 23

Workshop Sainkho Namchylak

2008-01-22T11:58:00.000+01:00

2008!

2007-12-20T16:27:00.001+01:00

Onze beste wensen voor 2008!
Judith, Stef, Wim, Valerie en Caroline

Winterverblijf: Interview Lotte Van den Berg in Ramblas op Klara

2007-12-19T15:45:00.000+01:00

Interview – Lotte van den Berg bij Johan Van Cauwenberghe in Ramblas (Klara)

Theatermaakster Lotte Van den Berg ging op reis in de koudste streken van Azië, in Siberië en Mongolië, en ze bracht een theaterstuk mee terug, met vragen over geloof en vertrouwen, met muziek en ook met een stukje échte winter, Winterverblijf heet het stuk en het gaat donderdag in première in de Bourla in Antwerpen. Goeiemiddag, Lotte Van den Berg.
Je bent op reis vertrokken. Ben je dat gaan doen om inspiratie op te doen of had je een vooropgezet plan om er iets mee naar voor te brengen?
Neen, juist geen vooropgezet plan. Ik ben eigenlijk op reis gegaan om écht even weg te zijn, om niet na te denken over theater maken.

Maar daar ben je met de neus op de realiteit gevallen.
Daar val je altijd op als je reis gaat – als het goed is tenminste. Neen, dat was een heel inspirerende reis, ik ben twee maanden weggeweest en toen ik ergens midden in de Gobi woestijn stond en net naar een dienst was geweest van een aantal Boedhistische monikken daar in een oud tempeltje, midden in het niets, toen dacht ik ‘hierover moet ik een voorstelling maken en die heet Winterverblijf’. Toen heb ik nog wel geprobeerd om die titel te veranderen, maar dat is nooit meer gelukt, het besluit was toen gevallen.

Het is een stuk geworden over geloof – of proberen te geloven. Wat heeft u dan zo getroffen in die Mongoolse of die Siberische geloofsovertuiging?
Ja, het was echt niet in de overtuiging zelf – ik wil het in de voorstelling zelf ook niet over een inhoudelijkheid hebben van verschillende overtuigingen of dat op de een of andere manier met elkaar vergelijken. Het ging mij meer over de manier waarop ik zag dat zij hun geloof praktizeerden of belijdden. En ik werd eigenlijk voornamelijk geraakt doordat ik zag dat de rituelen, de gebeden die zij deden heel dicht lagen bij het dagelijks leven. Het was toen zo koud dat ze de tempel niet konden verwarmen – dat was te veel werk eigenlijk. Dan waren ze met z’n allen in de schuur gaan zitten omdat ze het anders nooit warm zouden krijgen. Dat was eigenlijk een heel onromantisch schuurtje met systeemplafond en een straalkachel en dan zaten ze een beetje op een balpen te kauwen en af en toe te bidden, en ik vond dat heel mooi, dat er eigenlijk helemaal niets was opgesmukt of mooier gemaakt dan het was. Het was heel naakt.

Van schuur naar joerd en van het ene naar de andere? Gaat het dan ook over het wezen waar die mensen mee omgaan van het boedhisme en het sjamanisme?
Neen, daar gaat het dus eigenlijk niet over. In de voorstelling heb ik het ook direct – ik verwijs in de muziek wel naar die streken maar niet direct in beeld of in verhaal. In de voorstelling vraag ik me vooral af hoe je op een toneel over dit soort dingen kan spreken. Ik trek een voorzichtige vergeliijking tussen religie en kunst en theater. Het gaat heel erg over de manier waarop toeschouwers en toneelspelers samen zijn of niet samen zijn.

Het gaat om rituelen.
Ja, het gaat om rituelen en om afspraken, om vormen die we nodig hebben om ons tot de dingen te kunnen verhouden.

Openingen langs waar je binnen kan tot het hogere bijna, of tot het meer intieme.
Ja, dat, maar ook wel over hoe dat hogere – of dat intieme zoals jij dat dan noemt – het verhevene zich ook altijd direct weer verhoudt tot handelingen.

Hoe het zich vandaag toont.
Ja, je moet altijd gewoon dingen doen. Op een stoel zitten, naar de wc. Het is nooit het een of het ander, en dat vind ik heel erg mooi en dat zag ik daar, hoe het hele concrete en het verhevene altijd verbonden zijn.

Nu als je een stuk daarover maakt dan kom je, hoe je het ook draait of keert, vanzelf bij uw vader terug, bij Jozef Van den Berg, de bekende theatermaker die 18 jaar geleden een radicale keuze maakte in zijn leven. Die afscheid nam van wat hij toen deed, theater maken, maar ook van zijn werk en van zijn gezin. En hij ging als kluizenaar leven.
Dat doet hij nog altijd.

Op zoek naar het echte geloof – dat doet hij nog altijd. Wat betekende dat geloof voor hem dan? Dat hij daar zo echt mee bezig was?
Dat betekent voor hem in ieder geval heel veel. Ik bedoel, de ervaring die hij had en wellicht nog steeds heeft is dusdanig groot geweest dat hij deze beslissing heeft kunnen maken. Ikzelf weet niet wat die ervaring was.

Jij was toen vijftien.
Ik was vijftien, dus ik heb daarnaast gestaan en gezien hoe turbulent die tijden waren en hoe groot de vertwijfeling. Ik heb ook gezien hoe definitief de keuze was die hij maakte en het heeft wel enig tijd geduurd, maar uiteindelijk kan je niet anders dan maar geloven dat hij gelooft en er dan maar op vertrouwen dat zijn ervaring werkelijk was. Of hem in ieder geval werkelijk heeft geraakt. En dan gaat het niet meer over ‘is het waar of is het niet waar’. Dan gaat het over hoe groot en hoe werkelijk zijn bepaalde ervaringen. En iedereen doet daarmee wat hij daarmee doet en denkt te moeten doen. En de manier waarop hij op een hele standvastige en consequente wijze daarmee omgaat, dat is heel ingewikkeld maar dat dwingt ook respect af. Dat is ook heel mooi om te zien, hoe iemand zo werkelijk en waarachtig zijn leven probeert te leven.

En was er duidelijk geen andere keuze mogelijk? Voor jullie ook niet?
Neen, je reageert, maar dat doe je voortdurend in je leven. En er zijn heel veel momenten in je leven dat er geen andere keuzes mogelijk zijn. En ik denk dat dat ook de grote uitdaging is waar we allemaal voor staan. Om om te gaan met de dingen die je tegemoet komen. En om die niet te ontkennen.

Hebt u nog contact met uw vader?
Ja, ik heb veel contact met hem. We hebben een goeie relatie. Ik ben zeer blij dat hij mijn vader is.

Heeft dit contact onder meer geholpen in het tot stand brengen van dit stuk nu?
Geholpen zou ik niet willen zeggen, maar je hebt absoluut gelijk dat het een met het ander te maken heeft en waarschijnlijk ben ik daardoor ook zo geraakt in de Gobi woestijn door die monniken die ik daar zag ploeteren in het vuurtje omdat mij dat ook weer deed denken aan mijn vader en dat ik mij op dat moment ook realiseerde dat ik hem in zijn overtuiging wellicht niet kan volgen, maar in zijn toewijding en de manier waarop hij zich richt op het geloof en de aandacht die hij geeft, de consequentie waarmee hij daar mee bezig is, de standvastigheid ook, de liefde ook, daar wordt ik steeds toch wel heel erg door geraakt.

We praten er direct nog over verder.
(muziekfragment)
Dit was muziek van de boventoonzangeres Sainkho Namchylak. Dat is muziek die Lotte Van den Berg goed kent want ze zit ook in de voorstelling. Meer nog, Sainkho zit in de voorstelling.
Ja, Sainkho zit in de voorstelling. Samen met Dirk Seghers heb ik veel gesproken over de muziek. Hij doet ook muziekdramaturgie en begeleidt mij een beetje in de muziekkeuze in de voorstelling, en hij heeft mij een cd van Sainkho laten horen en toen dacht ik direct ‘doe moet meedoen’. Dat was natuurlijk een beetje een stout plan. Ze komt uit Tuva, dat ligt inderdaad tussen Mongolië en Siberië, ze woont in Wenen maar ze reist de hele wereld over. Ze zegt zelf dat ze de enige vrouwelijke boventoonzanger is van de wereld.

En klinkt het op podium zoals wat we net gehoord hebben?
Neen, wat ze net heeft gedaan dat is geen boventoon. Boventoonzang is eigenlijk dat iemand tegelijk een lage en een hoge toon produceert. Ze gebruikt dus echt verschillende holtes in het lichaam. Dus je hoort twee klanken, en dat geloof je eigenlijk bijna niet als je het hoort.

Dus ze staat alleen zuiver te zingen zonder instrumentale begeleiding.
Ja, inderdaad. Samen met Judith wel, Judith Vindevogel, een klassiek geschoolde zangeres. En zij hebben natuurlijk ongeloofelijk verschillende stemmen die vind ik een zeer interessante dialoog aangaan.

Het lijkt een heel inventieve, een heel wispelturige voorstelling te zijn als ik het zo hoor. Laten we het eens over het stuk zelf hebben. Ben je van een scenario vertrokken? Van de ervaringen van wat je daar gezien hebt?
Neen, ik ben niet direct van ervaringen van die reis vertrokken. Van meer filosofische overdenkingen, meer vraagstellingen en sferen, maar niet de concrete gebeurtenissen daar. Ik heb nooit een scenario voordat ik begin. Wel beelden die ik zie maar dat zijn niet direct beelden die vertaal in de voorstelling.

Hoe ga je dan concreet tewerk?
Concreet tewerk... Ik begin de eerste week met veel gesprekken met alle mensen die meedoen. Met de zangers, met de spelers, met de mensen van de techniek.

En weet je dan op voorhand al hoeveel je er nodig hebt?
Ja, dat gebeurt. Op een gegeven moment vraag ik iemand en dan denk ik ‘dan moet die daarnaast staan’. Dus op een gegeven moment had ik Dirk Roofthooft, acteur, en Marlies Heuer, actrice, en Judith Vindevogel, zangeres, en toen kwam Sainkho erbij. En aanvankelijk dacht ik dat vier mensen genoeg was, dan dacht ik ‘neen, er moet toch nog iemand bij die net jonger is’. Want zij zijn eigenlijk toch allemaal van een generatie boven mij, dus dan heb ik Marij Verhaevert gevraagd, dat is een heel jong meisje uit Arnhem, om mee te doen. Tja, dat gebeurt gaandeweg, dat zijn eigenlijk allemaal redelijk intuïtieve keuzes.

Dus een mengeling van echt geschoolde acteurs met een zekere renommé al, en jongere.
Nee, Marij is jonger, maar die zit in het laatste jaar van de toneelschool wel, dus het zijn allemaal geschoolde acteurs en zangeressen. En zo intuïtief als het samenbrengen van de hele cast gaat, zo gaat eigenlijk ook het hele proces. Ik zit nu dus vier dagen voor de première en het is ongeloofelijk leuk om te zien hoe uiteindelijk alles in elkaar valt. En ook om te zien hoe het dan weer terugkomt bij wat je aanvankelijk had gedacht. Als je met z’n allen op zo’n reis vertrekt – wat het ook eigenlijk is. Ik leg al die thema’s op tafel, ik vertel de verhalen en dan gaan de anderen daar op reageren en komen daar vanzelf beelden, klanken uit voort. En dan is het heel mooi om nu zo in die laatste fase van zo’n repetitieproces te zien hoe je weer terugkomt bij het beginidee, eigenlijk zonder dat je dat zelf in de gaten hebt.

Hoe ze allemaal op dezelfde golflengte komen te zitten ook dan?
Ja dat is heel belangrijk. Dit zijn vrijf ongeloofelijk verschillende mensen, dat wilde ik ook. Ik heb ook tijdens het proces geprobeerd om ze hetzelfde te laten doen. Dat moet ik niet doen. Ik moet eigenlijk zorgen – en daar zijn ze het ook heel erg mee eens – om die verschillen juist naast elkaar heel mooi te combineren, te componeren, om zo toch tot een eenheid te komen maar zonder dat ze elkaar gaan nadoen.

Het is eigenlijjk meer coachen wat je moet doen?
Dat is het eigenlijk ook ja. En stimuleren, inspireren. Dat is belangrijk. En kijken naar wat ze doen en het juiste teruggeven. Ik heb het gevoel dat het als regisseur heel belangrijk is om de speler of de zanger te vertellen wat hij heeft gedaan, om hem bewust te maken van zichzelf.

Een vrij statische voorstelling of zit er veel beweging in?
Er zijn momenten dat het statischer is en er zijn momenten dat er heel veel beweging in zit. Het zijn eigenlijk drie delen die all drie heel verschillend zijn en op elkaar reageren.

Is er ook een Bühnebeeld?
Ja, dat is ontworpen door Jan Joris Lamers.

Toch wel een bekende naam ook.
Een geweldige man, heel erg leuk en inspirerend om met hem te werken. Hij is zelf eigenlijk ook toneelspeler van Discordia, maar ontwerpt ook vaak de scenografie. Dat doet hij ook voor Rosas, Anne-Teresa de Keersmaeker, en ik heb samen met hem gezocht naar een beeld dat heel erg duidelijk is en direct verwijst naar de geschiedenis van de grote theaterzaal van de Bourla zelf. En wij zetten daarin een decor dat de toneelmechaniek laat zien.

Dus kaal bijna?
Heel kaal, gebaseerd op het oude coulissentoneel.

De ingewanden van het toneel bijna.
Ja, dat heb je heel mooi gezegd.

Heb je daar een bedoeling mee om naar die oude theaterstructuren te verwijzen?
Ja, op die manier heb ik het ook wel over het ritueel van het theater. Waar dat gebouw voor gebouwd is. Ik vind het heel fijn om direct te verwijzen naar de locaties waar ik ben. Dat doe ik als ik buiten ben, als ik op een groot braakliggend terrein sta, maar dat doe ik ook als ik in het theater ben. De voorstelling gaat zeker in het begin heel erg over de relatie tussen toneelspeler en toeschouwer. Of het als toneelspeler mogelijk is om de waarheid te zeggen op dat toneel, of wat dat dan is. En dus ook over het onderscheid dat gemaakt wordt door dat verhoogde podium. Dat zet iemand op de een of andere manier op een voetstuk – maar wat is het gevolg van dat voetstuk?

Een soort altaartje bijna.
Zo zou ik het niet willen zeggen, maar in weze kader je wel heel duidelijk. Het verschil tussen de kleine zaal en de grote zaal is dat om het podium staat een frame, een lijst van een schilderij zit eromheen. Waardoor de afstand tussen toneelspeler en toeschouwer heel groot wordt. Waar je heel veel mee kan doen maar wat ook gevolgen heeft voor de integriteit en de intimiteit.

Maar ga je dan de kunst van theater dan weer optillen tot een soort religiositeit?
Ja en nee, ik wil tonen dat die afstand er is, en aan het eind van de voorstelling probeer ik hem volledig op te heffen. Maar ik ga nog niet vertellen hoe ik dat doe.

Maar het is dan toch weer ‘de toeschouwer moet maar zien wat hij ermee doet’?
Neeneen, want ik wil juist uiteindelijk proberen te laten zien of de toeschouwer... Goh, dat vind ik moeilijk om uit te leggen.

Je mag niet teveel verraden.
Neen, natuurlijk mag ik niet teveel verraden! Ik vind niet dat het zo is dat de toeschouwer maar moet zien wat hij ermee doet. Tegelijkertijd vind ik ook dat de toeschouwer ook de vrijheid moet krijgen om te doen wat hij ermee wil doen, om zijn eigen interpretatie te maken.

En de muziek. Je hebt die Tuvaanse muziek dan, maar je hebt ook Bach – zijn cantate Ich Habe Genug. Een tekst van Joseph Brodsky. Zijn dat hulpmiddelen voor de toeschouwer? Of zijn het bijna leidraden die hem of haar de weg moeten wijzen?
Het zijn bijna de restanten van het toneel. We laten fragmenten zien.

Want ook Bach is toch heel theatraal?
Bach is theatraal ja, maar het lied zal nooit volledig gezongen worden.

Ich habe genug – dat is eigenlijk een blije cantate. Hij berust in het geloof. En daardoor wordt hij blij.
Ja, da’s ook heel mooi. Hij wordt vaak heel treurig gezongen, maar inderdaad. Ik heb er met Judith veel over gesproken. Het gaat over iemand die zegt: ‘ik heb genoeg, ik heb genoeg gehad. Voor mij is het genoeg. Ik kan sterven. En het streven van Judith om juist dat te zingen met een vreugde.

Is dat iets gelijkaardigs waar je in Siberïe en Mongolië ook mee geconfronteerd bent geweest?
Ja, dat gaat natuurlijk wel over het besef dat het einde of de dood, dat dat niet per definitie treurig is. Wij gaan er hier heel erg van uit dat de dood het allerergste is wat je kan overkomen, maar de vraag is of dat zo is.

We zullen zien, ik ben benieuwd naar uw voorstelling van Winterverblijf. Donderdag in première in de Bourla. Lotte Van den Berg, succes ermee.

Winterverblijf: Interview Lotte Van den Berg in Stories op Radio 1

2007-12-17T12:21:00.000+01:00

Lotte van den Berg was op 12 december te gast bij Friedl' Lesage in Stories (Radio 1).

Twee jaar geleden reisde ze door Siberië en Mongolië, en met die ervaring maakte ze nu voor het Toneelhuis in Antwerpen de voorstelling Winterverblijf, over mensen die in religie een levensovertuiging en houvast zoeken. Lotte Van den Berg, goeiemiddag.
Hoe ben je twee jaar geleden door Siberië en Mongolië gereisd? Want het is niet zo evident hé...
We zijn in Moskou vertrokken, we zijn met de trein eigenlijk naar Bejing, naar Peking gereisd. Die trein, de transsiberië express die doet daar zeven dagen over, wij hadden twee maanden, dus we zijn ondertussen een stukje uitgestapt en hadden we af en toe een week, soms twee weken en bijna een maand in Mongolië om vanaf het treinstation weer verder te reizen en terug te komen.

En wat voor indrukken hebben Mongolië en Siberië op jou gemaakt?
Ja, hele prachtige indrukken, het zijn natuurlijk allebei hele grote weidse verlaten landen en toen ik daar was was het april, dan heet het lente te zijn maar het was nog altijd min 20. Dus ongeloofelijk koud.

Hoe ben je door het land zelf gereisd?
In Siberië zijn we vooral bij het Bajkal meer langs geweest en daar zijn we weer met kleinere treintjes of met busjes, minibusjes – met z’n allen in veel te kleine busjes, mensen bij elkaar op schoot en tassen – zijn we zo naar kleinere dorpjes gereisd aan dat meer wat volledig bevroren is. En het Bajkalmeer is ongeveer zo groot als Nederland, dus dat is echt een heel groot meer. En dan hebben we bij mensen thuis geslapen en dat is heel bijzonder.
En in Mongolië heb ik twee weken lang op een paard door de bergen gereisd met een gids en een heel klein tentje, door de sneeuw.

En je overgeven aan een gids die zegt waar je naartoe moet, hoe moeilijk was dat voor jou?
Ja, heel moeilijk. Ik vind het altijd moeilijk om mij over te geven. Ik doe dat ook heel graag en ik vind het altijd weer geweldig om te zien wat er dan allemaal gebeurt. Wat je zelf niet had kunnen bedenken, wat onverwacht op je afkomt, maar ik vind het ook heel lastig.

Ja? Wat vind je daar dan zo lastig aan?
Wij werden op een gegeven moment ‘s ochtends wakker en er was een sneeuwstorm geweest ‘s nachts en die hield aan dus die ging niet liggen. Dus dan hebben wij eigenlijk twee nachten en een dag in dat tentje gezeten, wat geen grondzeil had. Met vier mensen. Koud. En met weinig eten. Dus toen moesten we de volgende dag – de storm ging gelukkig liggen – de hoogste pas over. Er was overal sneeuw, en dat was echt gevaarlijk. Dus de gids die vertelde ook voortdurend waar dan allemaal mensen dood waren gegaan en naar beneden gestort waren. Af en toe zag je de schedel van een paard – die was daar dan kennelijk omgekomen en die hangen ze dan in een boom.

Heb je dan gemerkt dat de natuur dan verklaard wordt als een teken van God in die landen?
Neen, niet een teken van God. Nee, je zou eerder kunnen zeggen dat de natuur zelf God is. Als je ‘s ochtend thee drinkt, dan offert de oudste man of vrouw van het gezelschap thee aan de goden of aan de natuur, of aan het leven en dat doet die door naar buiten te gaan met die lepel en een beetje thee in de lucht te gooien, over z’n schouder, en daar zegt die dan wat bij maar dat is heel zacht gemurmel. Dat is zoals wij hier ‘s ochtends de bloemen water geven. Daar zijn geen vragen bij.

Waarin geloof jij zelf?
Ik geloof in veel maar niet in een bepaalde overtuiging, niet specifiek, ik kan daar niet zo goed in kiezen. Ik begrijp wel dat mensen zeggen dat om iets praktizerend te beleiden je wellicht één weg moet gaan, om ook trouw te zijn en gehoorzaam te zijn aan iets en niet voortdurend op je eigen gevraag terug te komen. Dat is natuurlijk ook een manier om er niet aan te beginnen. De twijfel die wij allemaal heel erg kennen. Zorgt er ook voor dat wij steeds op de drempel blijven staan. Maar als ik eerlijk ben sta ik nog op die drempel.

Dat is ook wat jouw vader zegt, de poppenspeler, Jozef van den Berg, dat er één weg is die je moet gaan. Hij is gegaan.
Ja, ja. Ik vraag me dat nog altijd af. Ik geloof dat niet. Ik kan heel ver mee met mijn vader maar daar vind ik het echt moeilijk worden.

Dat was in 1989 dat hij afscheid nam van het theater. In deSingel was dat, bij de voorstelling Genoeg gewacht. Bij het begin van de voorstelling sprak hij de woorden dat hij was geroepen door God. Dat wil ik even aan jou laten horen.

(fragment speech Jozef Van den Berg)
Ik zal het u proberen uit te leggen. Ik hoop dat u één ding voor mij hebt en dat is respect voor mijn beslissing. Ik heb ontzettend lang gezocht. Ik ben overal geweest. Uiteindelijk kwam ik tot de conclusie dat de zoeker zoekt, maar hij wordt gevonden. Het is daarom dames en heren, om deze man, om Christus. Daarom alleen, heb ik dit stuk gezocht. En ik stap uit dit vak. Voor mij is het voorbij. Ik zeg u allen goeiedag, ik ga. Het geld wat u hebt betaald kan u terugkrijgen bij de kassa.

Lotte Van den Berg, wat doet het jou om dit te horen?
Ja, ik ken hem uit mijn hoofd. Dat in een ongeloofelijk heftig moment. Maar het is ook wel heel erg interessant om te horen hoe bewust hij zich is van zijn vak ook op het moment dat hij dit doet. Dus hij neemt afscheid van het theater en tegelijkertijd doet hij dat als een ongeloofelijk goed acteur – het is bijna een performance.

Je was zelf vijftien toen dit gebeurde. Had je het voelen aankomen?
Ja natuurlijk, maar dat heeft twee jaar geduurd. Dat is een hele turbulente tijd geweest waarin Jozef, papa, heel erg in de war is geweest. Dat doe je niet zomaar.

Anderhalf jaar geleden ben ik bij hem geweest in zijn hut in Neerijnen waar hij woont onder een kweeperenboom. Hij mocht muziek kiezen voor Het beste moet nog komen, en hij koos toen dit.

(fragment uit Stabat Mater van Vivaldi met Aafje Heynis)

Aafje Heynis met muziek van het Stabat Mater, Lotte Van den Berg, de muziek die jouw vader koos toen anderhalf jaar geleden in Het beste moet nog komen. Muziek die jou ook wel raakt hé.
Ja, ja, ja, absoluut.

Het verhaal dat eraan vasthangt heeft alles te maken met zijn broer die toen aan het sterven was.
Ik weet vooral nog heel goed hoe ik samen met hem die plaat ben gaan halen bij Aafje.

Bij haar zelf thuis?
Ja, toen hij eenmaal besloten had dat Aafje Heynis en dit fragment van de Stabat Mater van Vivaldi in zijn nieuwe voorstelling moest komen – wat dan ook echt moet gebeuren als hij dat beslist. Hij is in alles zeer standvastig geweest. Toen bleek dat de plaat die hij had, die was te slecht, daar zat een kraak op, of een kras in, dat weet ik niet meer. En toen zijn ze overal op zoek gegaan naar die plaat, Frankrijk, Parijs, overal, alle oude platenwinkels langsgegaan. Was niet meer te vinden. En toen heeft hij op een bepaald moment Aafje Heyenis zelf gebeld, en toen ben ik met hem naar Aafje Heyenis gegaan in de auto. Zij woonde volgens mij ergens in Hilversum. Ik weet nog hoe dat huis er uit zag, een tuin rondom. En toen hebben we Aafje Heyenis haar plaat zelf meegekregen, en die staat nu bij mij in de kast. Ja, haar handtekening staat er op en dat was haar persoonlijke eigendom.

Nooit teruggebracht?
Neen, kennelijk niet, maar misschien mochten we hem houden. Misschien had ze wel twintig platen, maar in mijn herinnering als meisje van veertien kregen we zo uit haar platenkast de plaat van Aafje Heyenis persoonlijk.

Het was op 2 juni 2006 dat ik ben langsgeweest in Neerijnen waar hij als kluizenaar leeft en dat bleek een heel bijzondere dag te zijn. Wat hij daarover zei laat ik even horen.

(fragment uit Het beste moet nog komen)
Nou het is vandaag precies 15 jaar geleden, precies ditzelfde uur, dat ik definitief mijn gezin, mijn vrouw, mijn kinderen, mijn huis, heel mijn leven heb verlaten om de weg te gaan waarvan ik nu getuig. Dus het is vandaag precies 15 jaar geleden dat ik tegen mijn vrouw en mijn kinderen, die toen thuis waren, zo goed en zo kwaad als ik dat kon heb verteld dat ik echt zou gaan. In de nacht van 1 op 2 juni ben ik dat innerlijk echt gaan zien en begrijpen, en heb ik vervolgens ook de daad bij het woord gevoegd en ben ik werkelijk weggegaan.

En hoe was hun reactie op jouw vertrek?

Ja, voor hun was dat natuurlijk op dat moment ook bijna niet te begrijpen dat dat werkelijk zou gebeuren. Ik had gisterenavond Lotte nog even aan de telefoon. Het kleed waarop wij nu zitten te praten, wat op tafel ligt zeg maar, dat is van Lotte. En toen ik het er op legde dacht ik ‘wacht, dat is van Lotte’.

En wat vindt zij ervan dat jij hier woont, in open lucht, onder een kweeperenboom?

Dat is voor hun natuurlijk ook een heel langzaam proces geweest van aanvaarden en begrijpen en Lotte is wel degene die dat misschien het meest begrijpt of die dat haar het meest in haar omdraagt, die dat ook koestert. Lotte vindt het geloof ik wel heel mooi.
(einde fragment)

Lotte van den Berg, jij vindt het heel erg mooi zegt hij.
Hij zegt geloof ik: ‘ze vindt het geloof ik wel mooi’. Jozef is natuurlijk echt heel goed in zijn intonaties en zijn stiltes.

En wat hoor jij daar dan in, wat zegt hij dan echt?
Nee, hij zegt dat echt, maar het is mooi om te horen hoe hij naar zijn woorden zoekt.

Maar het moet jou toch ook kwaad hebben gemaakt, als puber, te voelen dat jouw vader vertrekt.
Het heeft mij kwaad gemaakt. Er is één scène – ik noem het een scène, moet je nagaan – er is één moment tussen hem en mij wat mij heel erg bij is gebleven. Toen was hij nog niet weggegaan maar toen had hij een goeie vriend van hem de deur uit gewezen omdat hij kennelijk zoiets kwam zeggen als ‘Jozef, waar ben jij in godsnaam mee bezig?’. Daar wilde hij niet over spreken. Toen ben ik naar hem toegegaan, naar zijn werkkamer en dat is naast de deur, wij woonden in een heel oud huis en hij had daar zo’n bureau waar hij dan aan zat te schrijven. Hij had toen denk ik al een lange baard. Af en toe liet hij zijn baard staan en dan moest hij hem weer afscheren van ons omdat wij dat niet vonden kunnen en dan schoor hij hem weer af en liet hij hem toch weer groeien in die twijfelende twee jaar. Toen ben ik naar hem toegegaan en heb ik heel hard staan schreeuwen, was ik ongeloofelijk kwaad en toen heb ik gezegd: ‘als jij zo doet, als jij zo doet dan wil ik niet meer dat jij mijn vader bent’. En hij stond daar naar te kijken, heel rustig, en dan zei die ‘da’s goed Lotte, da’s goed’. En dan ben ik nog twee jaar blijven schreeuwen maar dat had geen zin. Dat had werkelijk geen zin want hij liet zich daardoor niet van zijn stuk brengen. En dat is natuurlijk het allerergste: boos zijn op iemand die niet reageert op jouw woede. Dan blijf je een beetje alleen staan met je woede. En dan kan het bijna niet anders dan dat je er op een gegeven moment achter komt dat die woede of die poging om hem te veranderen of terug te doen komen, dat dat eigenlijk nergens op slaat. En toen op een gegeven moment dacht ik: hij kiest zo duidelijk voor zijn eigen weg en eigenlijk geeft hij mij daarmee de vrijheid duidelijk voor mijn eigen weg te kiezen.

Hij verlaat zijn plek niet, dus hij komt ook niet naar jouw voorstelling in Antwerpen. Vind je dat erg?
Neen, dat vind ik niet erg. Ik vind het eigenlijk heel fijn als hij heel helder is in zijn beslissingen. Ik spreek wel met hem over de voorstelling en zeker nu ook omdat de thematiek wel raakt aan zijn verhaal. Ik ben zelfs met de acteurs bij hem op bezoek geweest omdat ik dacht ‘het goed was als zij hem ook ontmoeten’. Ik had er natuurlijk wel in de repetitie af en toe over gesproken. Dus ik verbind hem daar wel aan. Ik heb hem ook gevraagd: Wil je op de hoogte gehouden worden? Wil je een registratie zien? En hij heeft gezegd dat hij dat niet wil en dat vind ik eigenlijk heel fijn.

Winterverblijf, het gaat morgen in première in het Toneelhuis in Antwerpen. Lotte van den Berg, hartelijk dank voor je verhaal.
Graag gedaan.

Winterverblijf: Interview Sainkho Namchylak in De Morgen

2007-12-17T11:27:00.000+01:00

Weer even thuis in Antwerpen

'Nomadische' keelzangeres Sainkho Namtchylak op de scène in het Toneelhuis
Het is een lange weg geweest voor de etnisch Mongoolse Sainkho Namtchylak: van een dorp in het toen nog Sovjet-Russische Tuva naar de scène van het Antwerpse Toneelhuis, waar ze vanaf volgende week meespeelt, danst en vooral zingt in Winterverblijf van Lotte van den Berg.

Namtchylak: 'De meeste artiesten zijn nomaden, denk ik, ze willen altijd weer op andere podia staan.'

Antwerpen - Je zou haar een nomade kunnen noemen, zoals haar voorouders, zij het dat het in haar geval niet de noden van de kuddes zijn die haar steeds weer doen verkassen, en dat haar woning evenmin een joert is.

Sainkho (50) vond die ronde tenten in vilt overigens zelf behoorlijk exotisch, al logeerde ze er met haar ouders wel in als ze tijdens de zomer op familiebezoek ging. "Ik kan het niet helpen", zegt ze lachend, "de meeste artiesten zijn nomaden, denk ik, ze willen altijd weer op andere podia staan, ze willen hun kunst aan een nieuw publiek tonen, of het nu keelzang is of opera."
Dat Sainkho een van de traditionele kunstvormen van haar volk beheerst, heeft alvast weinig met haar familie te maken. "Mijn ouders waren nieuwe sovjetburgers, overtuigde communisten die in een van de eerste heuse flatgebouwen woonden van de stad Kyzyll. De werkeenheid had die toegewezen aan mijn vader, die tv-journalist en commentator internationale politiek was. Mijn ouders hebben me overigens een erg gelukkige kindertijd gegeven, wat met hun uitvoerige aandacht te maken had, voor mij als eerste kind, maar evengoed met het optimisme van die tijd. De eerste raketten werden toen immers gelanceerd, er werd op de maan geland en we waren er vast van overtuigd dat het maar een kwestie van tijd was vooraleer we de wezens zouden leren kennen die op andere planeten leefden."
En toch zou Sainkho zich niet lang in dat modernistische vooruitgangsdenken inschrijven. "Noem het een typische adolescentie: ik keerde me totaal tegen mijn vaders communisme en luisterde naar 'verboden' platen van The Beatles en Stevie Wonder. Ik was een rebel die niet aan de toekomst dacht, die zwanger raakte nog voor de studies af waren, en die gehaast was om een nieuw leven te beginnen in Moskou."
Dat gebeurt ook als Sainkho twintig is en net moeder. Ze zorgt de eerste drie jaar voor haar dochter, schrijft zich in aan wat nu het Moskouse conservatorium is en wint in 1986 een zangwedstrijd. "Daarna is het snel gegaan. Ik mocht mee op tournee met een folkloristisch gezelschap van artiesten uit de hele Sovjet-Unie. Eerst naar Spanje, dan naar Australië, Nieuw-Zeeland en Italië."

Van die eerste reis, naar Spanje, herinnert Sainkho zich nog erg veel. Twee weken was ze in Sevilla en Granada en toen ze weer thuiskwam, moest ze daar een hele maand van bekomen. "Dat het niet eerlijk was, vond ik, en dat ze ons ontzettend hadden voorgelogen. Zie je, ik was opgegroeid met het discours dat het leven in een kapitalistische maatschappij ronduit verschrikkelijk is, dat mensen er ziekelijke wezens zijn. En wat bleek? De Spaanse realiteit lag niet ver van de onze en bovendien was ik ondersteboven van de culturele rijkdom die ze hadden. Ik maakte er onder meer kennis met flamenco en jazz, wat ik absoluut geweldig vond."

Intussen waren het in Moskou erg woelige tijden. "Begin jaren negentig kwamen de eerste privatiseringswetten, het werd een ware pak-de-poenshow, er hing ontzettend veel vijandigheid in de lucht, de roebel werd aan gigantische schommelingen onderhevig, de winkels raakten leeg. Tevens werd de greep van criminele bendes op de stad steeds groter, Moskou werd erg gevaarlijk. Je ziet het overigens aan de dertigers van nu, die hun jeugd in die woelige jaren negentig beleefden: ze hebben geen waarden. Die van de gewezen Sovjet-Unie waren onderuitgehaald en er kwamen er geen andere voor in de plaats. Het is de informatiegeneratie maar waarheid is er niet."
Tegelijk had Sainkho het er erg druk. Ze lanceerde zich in een theaterproject, werkte met free jazzmuzikanten en vertrok steeds vaker op tournee. "En toen kwam er een project in Berlijn, waar de Muur net was gevallen en alles mogelijk werd. Er was groot optimisme, de galeries en de kunstinitiatieven vermenigvuldigden zich, er was ook veel geld. Berlijn was een vreemdsoortig eiland waar van alles te ontdekken viel."
Het is in die periode dat ze haar latere man, een Oostenrijkse saxofonist, leert kennen, die er haar van overtuigt om haar dochter te laten overkomen en zich in Wenen te vestigen. "Mijn eigen interactie met Wenen is altijd heel beperkt gebleven. Het kwam er eigenlijk op neer dat ik haast voortdurend op tournee was. Echt veel brachten de concerten niet op, dus moest je vaker optreden."
Uiteindelijk besloot Sainkho meer etnisch geïnspireerde muziek op te nemen, ze bracht verschillende cd's uit met traditionele keelzangen en verkaste naar Dublin. "Het was er mij vooral om te doen in een Engelstalige omgeving te wonen, en aangezien Londen onbetaalbaar is, was dit een goed alternatief." Sainkho schrijft er twee boeken en brengt ook nieuw werk uit.
Maar ook Dublin was een tijdelijke stek. Sinds deze zomer werkt Sainkho op uitnodiging van het Toneelhuis in Antwerpen aan Winterverblijf van Lotte van den Berg. "Ik mis de concerten wel, dat kan ik niet ontkennen, maar tegelijk vind ik het hier heerlijk. Ik heb meer dan zomaar vriendschap gevonden. Misschien heeft het te maken met het feit dat de regisseuse haar stuk heel organisch laat ontstaan, wat de participatie van alle deelnemers sterk verhoogt, maar ik vind deze groep heel erg hecht. Meer nog dan de vriendschap voel ik het begrip van de anderen, en dat is zeldzaam."

08/12/2007 - De Morgen - Catherine Vuylsteke

Winterverblijf: Interview Lotte Van den Berg in De Standaard

2007-12-17T11:25:00.000+01:00

Mijn vader deed wat hij moest doen'
ANTWERPEN - INTERVIEW LOTTE VAN DEN BERG OVER RELIGIE

De theatermaakster Lotte van den Berg was vijftien toen haar vader Jozef de podia achter zich liet en zich als een kluizenaar terugtrok in zijn geloof. Nu maakt ze met 'Winterverblijf' een voorstelling over religie.

Bijna tot haar verbijstering stelt de Nederlandse Lotte van den Berg (32) vast dat ze deel uitmaakt van Het Toneelhuis. Dat is het meest betoelaagde theater van Vlaanderen.

'Ik heb lang getwijfeld', zei ze daarover op de seizoensaankondigende persconferentie. 'Het Toneelhuis. Een bedrijf, een theaterfabriek. Groot is corrupt. Geld is vies. Ik ben een kind van de revolte. Ik droom van een klein gezelschap in een oude boerderij in een weiland. Zo heb ik dat geleerd. Zo deed mijn vader dat.'

Haar vader deed het op het toneel, met poppen. Zelf komt Lotte voor het eerst sinds tijden met een voorstelling in een klassieke theaterzaal terecht. Haar werkplekken waren voordien erg uiteenlopend van aard: een gevangenis waar ze met gedetineerden werkte, een stille wijk op een ontiegelijk ochtenduur of een geluiddichte ruimte op een doorgangsplek in de stad.

En nu is er Winterverblijf, een voorstelling over religie, waarvoor de inspiratie komt uit de zeventien jaar dat ze zich probeert te verhouden tot de beslissing van haar vader. In 1990 liet Jozef van den Berg zijn professie, de bijval, zijn gezin, zijn have en goed achter zich. Zijn puberende dochter Lotte vond dat moeilijk te begrijpen. Hoe kon iemand zeggen dat hij van je houdt en tegelijk de beslissing nemen om weg te gaan?

Een paar jaar lang probeerde ze hem te veranderen. Lotte van den Berg: 'Ik praatte op hem in. Ik probeerde hem ervan te overtuigen dat hij terug moest komen. De dialoog met hem was moeilijk. Hij had een ervaring meer. Hij had een religieuze ontmoeting gehad die ik niet kende. Ik liep er dus achteraan.'

'In het begin kon ik niet geloven dat hij geloofde. Zo kom je in een patstelling. Die kon ik alleen doorbreken door mijn eigen zekerheden opzij te zetten en in zijn denkwereld mee te gaan. Ik kan me natuurlijk makkelijk legitimeren voor mijn stap naar hem toe: het behoud van een vader-dochterrelatie is eenvoudig uit te leggen.'

Jozef van den Berg (57) leeft in het Nederlandse Neerijnen, nabij Zaltbommel, in een zelfgetimmerde houten barak bij mensen in de tuin. Daar trok hij zich terug toen hij stopte met het theater.

Vanaf het begin van de jaren '80 deed Van den Berg Vlaanderen aan met zijn succesvolle solovoorstellingen. Tot 14 september 1989. Die avond zou hij in De Singel de openingsvoorstelling van het nieuwe seizoen spelen. Voor de aanvang maakte Van den Berg een nerveuze indruk. Na tien minuten legde hij de voorstelling stil. 'Ik stop ermee,' zei hij, 'en ik kom niet meer terug.' Hij hield woord.

'Jozef heeft zich bekeerd tot de Russisch-orthodoxe kerk', zegt zijn dochter. 'Hij zegt dat het de zuiverste liturgie is, omdat ze vanaf de eerste kerkvaders in één rechte lijn tot bij ons is overgeleverd. Al twaalf jaar komt hij het dorp niet uit, ook niet voor geboortes en overlijdens. Als een monnik zondert hij zich af. In zekere zin heeft hij kloostermuren rond zich opgetrokken. Hij is een gelukkig mens. “Alsof ik op het podium in het licht sta," zegt hij. Hij spreekt nog veel in theatertermen.'

Voor Lotte van den Berg zijn alle religies ter wereld evenzoveel wegen om met het onbevattelijke om te gaan. Het zijn vormen om het zoeken te kanaliseren. 'Maar daar is mijn vader het niet mee eens. Voor hem is er maar één weg. Ondanks zijn zekerheid heeft hij ook zijn momenten van worsteling en vertwijfeling gehad. Hij stelt voortdurend in vraag hoe hij met zijn geloof moet omgaan. En of hij het wel goed doet. Wat er van hem wordt verwacht. Moet hij zich volledig terugtrekken om zich helemaal ten dienste te stellen van God? Of ontvangt hij beter mensen zodat hij zijn geloof kan uitdragen? En hoe moet hij zich dan verhouden tot zijn familie?'

Ondanks haar onbegrip toen haar vader de familie verliet, heeft de ervaring haar ook veel bijgebracht. Ze heeft de notie 'houden van' ruimer leren definiëren. Het is niet noodzakelijk dat mensen voortdurend samenzijn om van elkaar te houden. 'Later heb ik leren appreciëren dat mijn vader deed wat hij dacht te moeten doen.'

'Veel mensen durven dat niet. Ze durven de vraag niet te stellen wat ze echt willen. Dat is confronterend, want dan zou kunnen blijken dat ze een beetje automatisch in een situatie zijn gerold. En dat ze het daar best comfortabel hebben. Ik vind het fijn dat mijn vader wel blijft zoeken. Hij heeft niet de makkelijkste weg gekozen, maar wat ingewikkeld is, is niet noodzakelijk slecht. Niet alles in het leven is leuk en makkelijk. Vroeg of laat staan we allen voor situaties waar we geen raad mee weten. Wat moeilijk is en waarvoor je weerstand moet overwinnen, geeft nadien zoveel voldoening.'

Supermacht

Geloven wordt wel eens als een gemakkelijkheidsoplossing gezien. In die optiek is het de ogen sluiten voor kritische bedenkingen, zich overgeven aan de veilige armen van een supermacht. Het is geruststellend. 'Ik denk niet dat het zo makkelijk is', zegt Van den Berg. 'We hebben religie nodig om ons niet-begrijpen vorm te geven. Ik denk dat het mogelijk is dat de mens met het grotere in contact komt. Daar komt veel verwarring, toewijding en twijfel aan te pas. Er wordt te snel gezegd: als je gelooft, is het in orde. Nee, dan begint het pas. Dat is net zo bij een kunstenaar. Het is niet omdat je je tot de kunst bekent, dat je broodje gebakken is. Dan moet je het net beginnen waarmaken.'

Een religie belijden is werken. Het moment van de roeping kan hetzelfde soort roes als een verliefdheid teweegbrengen, maar wat als dat gevoel weggaat? Klamp je je eraan vast? Of probeer je het terug te krijgen?

'Ga je voor een permanente roes of accepteer je ook de minder goede momenten? In het laatste geval is een geloof een opdracht. Wat mensen daar voor doen en laten, is niet niks. Ik vraag me af of het routineus is. Je ontbijt toch ook elke morgen? Maar na drie maanden cornflakes moet je misschien eens overwegen op yoghurt over te schakelen. Zo kun je proberen alles opnieuw te bezielen en bewust te krijgen. Voor mij is alles wat je bewust doet een gebed.'

Voor de voorstelling Winterverblijf zijn de acteurs op zoek gegaan naar zo'n vorm van gebed. Doen alsof ze bidden, vond Van den Berg een vorm van heiligschennis. Dat doe je niet zomaar: faken dat je met God in gesprek bent. Voor de acteurs is bidden daarom steeds dezelfde vorm aftasten. Eentje oefent zich in sterven, haar partner probeert daar een houding tegenover te vinden, een ander is telkens opnieuw bezig met een lied.

Over oefenen en proberen schreef T.S. Eliot de versregel 'For us, there is only the trying, the rest is not our business.' Is de mens inderdaad veroordeeld tot proberen, terwijl de hogere machten wikken en beschikken?

'Eliot suggereert dat het spirituele ergens boven ons geregeld wordt, in een soort paradijs. Voor mij bevindt het spirituele zich ook tussen de mensen. Het zit in het zoeken. Eigenlijk is het leven één grote poging. Ik vraag me af of we de mislukking daar niet meer moeten in toelaten. We gaan te veel uit van de aanname dat alles moet lukken. In die optiek is Sisyphus een ongelukkig man. Maar misschien laat hij die steen wel steeds opzettelijk wegglippen, opdat hij hem opnieuw de rots op kan rollen? We richten ons op het topje van de berg. Terwijl de wandeling ernaartoe zoveel interessanter is.'

In de liturgie is vorm van groot belang. Het is een ritueel met vaste onderdelen, dat keer op keer wordt doorgemaakt. Kunst kan evenmin zonder vorm. 'Er zijn parallellen tussen kerken en theaters. Allebei verhevigen en vergroten ze de vorm. Tegelijk voel je je nergens zo klein en nietig als daar. Je wordt teruggeworpen op jezelf, maar dat sluit een groepsgevoel niet uit. Een vorm is belangrijk. Hij haakt de dingen los van het individuele. Hij maakt dat je iets kan delen, zodat het van veel mensen samen wordt. Het “eeuwige gebed, bijvoorbeeld, het Erbarme dich, daarbij leg je het individuele aan de kant. Het gaat over een vorm, over iets kwantitatiefs. De woorden van het gebed vallen samen met de hartslag en de zinnen lopen gelijk met de ademhaling.'

Wat betekent religie in het leven van Lotte van den Berg? 'Het is inspirerend om mee bezig te zijn. Ik draag het voorzichtig met me mee, zonder dat ik hoef te praktiseren. Ik ben bezig met de levensvragen. Waarom ben ik er? Wanneer ben ik er echt? Ik heb vaak het gevoel dat we met bezigheidstherapie bezig zijn. Je moet eten, dus doe je boodschappen. Je hebt geld nodig, dus je werkt. Ik probeer ook het betrekkelijke daarvan in te zien. Ik ben er dus mee bezig. Misschien veeleer op filosofisch niveau.'

08/12/2007 - De Standaard - Geert Sels

Winterverblijf: Interview Lotte Van den Berg in De Morgen

2007-12-17T11:22:00.000+01:00

Tussen hemel en stoeptegel
Regisseur Lotte van den Berg over haar vader, het geloof en het ritueel

Ze loopt traag door de stad, met verende maar bewuste tred, een deuntje neuriënd onderweg. Straks heeft ze de eerste doorloop voor haar grote zaalproject Winterverblijf. Een stuk over geloof. Voor Lotte van den Berg, dochter van acteur, nu kluizenaar Jozef van den Berg, betekent geloof: een geheel aan rituelen tussen hemel en de stoeptegel.

Zenuwachtigheid voelt ze niet, wel iets als spanning, wegens het onbekende. Dat voedt, dat doet verlangen. In het verleden heeft de meermaals gelauwerde Nederlandse regisseuse nogal wat rondgezeuld met publiek, hen om vijf uur 's ochtends naar straten gelokt om de dag te zien ontluiken, of naar een braakliggend terrein. Nu zet ze voor het eerst toeschouwers vast op hun stoel in de Antwerpse Bourla. Hoewel. Ze nuanceert.

Lotte van den Berg: "Ik heb het publiek altijd een duidelijke plek gegeven. Na de wandeling, het busritje naar het afgelegen terrein, was er steeds een tribune te vinden, diende er neergezeten en toegekeken te worden. Publiek voortdurend gaan verplaatsen, zou maar een spookhuisgevoel geven. Er moet ook rust zijn."

Hoe zit u naar uw eigen werk te kijken?

"Gewoon tussen het publiek. Ik voel me de eerste toeschouwer. Ik probeer werkelijk te kijken, los van voorbedachten rade. Het beeld dat je zelf hebt, moet je altijd weer loslaten. Dat is in het leven ook zo, of in de liefde. Wie zich een geliefde droomt, vindt vooral frustratie."

U deed twee jaar geleden belangrijke ervaringen op in onder meer Siberië en Mongolië, dat vormt mee de grondstof voor dit theaterwerk.

"Twee weken lang zijn we eerst met een busje en dan met paarden rondgetrokken, in de bergen, door de sneeuw. Dwars door een verlaten land, met enkel een soort karrenspoor of gewoon geen weg, maar gras en stenen en sneeuw. Eén stadje kom je tegen en twee tenten, over 800 kilometer. Geen wegwijzers, kaarten, wegen, enkel vage sporen. Chauffeurs rijden er rond zoals de ridders vroeger deden: zich richtend op sterren en bergen. Chauffeur kun je enkel zijn als je opgroeide in die streek. Met die paarden de bergen intrekken was niet evident voor mij. Ik vond het lastig dat ik me aan mijn gids moest overgeven. Je begrijpt daar ook niet waarom dingen gebeuren. Er komt geen uitleg. Verder moest als vrouw mijn mond houden. Terwijl ik niet zo'n volgzaam type ben."

En dan in dat desolate land, voel je iets metafysiek?

"Nee, je voelt gewoon, maakt mee, neemt beelden op, er gebeurt iets. Zo had het een volle nacht en dag gesneeuwd en waren we verplicht te wachten in onze tent. Eenmaal de storm voorbij, bij een eerste blik op buiten, sta je versteld. Alles is wit en niet belopen. Ik vind dat nog steeds een van de mooiste herinneringen als kind: het heeft net gesneeuwd, je gaat naar buiten en stelt vast dat nog niemand stappen zette in die sneeuw. Dat onbevlekte. Het is zoals een nieuwe pot pindakaas openen, die helemaal vlak is bovenaan en dan kom jij met het eerste mes.

"Toen ik op de regieopleiding zat, schreef ik ooit de tekst: wat is mooier dan een ondergesneeuwd weiland waar nog niemand in heeft gelopen? Niets. Waarom zou ik voorstellingen maken, als ik iedereen een besneeuwd weiland cadeau kon doen? Tja, dat cadeau geven kan niet. Laat ik dus maar voorstellingen maken.

"In Mongolië, in die mooie grote en lege wereld kwam ik er achter dat ik een onvermogen had om me over te geven. Het denken, piekeren, ergeren aan de ander bleef, terwijl ik het liefst wou samenvloeien met de omgeving, zelf sneeuw of berg worden. Dat ik daar inzicht over mezelf kreeg, was belangrijk."

Wat ervoer u over geloof tijdens uw omzwervingen?

"In de Gobiwoestijn kwamen we in een boeddhistisch klooster terecht. Het oude, mooie tempeltje was gesloten wegens de kou. De gelovigen zaten met zijn allen in de schuur. Wij erbij in dat volgepropte gebouwtje met systeemplafond. Op de achtergrond toeterde de hardhorige portier, die ook de wierook verkocht, te luid door alles heen. Een monnik zat de hele tijd met een balpen te klikken. En daar gebeurde ook de grote beleving, het ritueel. Onmogelijk, zul je zeggen. Nu, ik vond dat geweldig. Ik realiseerde me ineens dat ik net dát in het leven prachtig vind: de spanning tussen het knullige en het verhevene. Tussen de inhoud van die liederen en het feit dat ze verschrikkelijk vals geklonken hadden. Daar voel je religie aan als iets des levens. Net als naar de wc gaan, eten en gaan slapen, kun je bidden en geloven."

Wanneer bent u voor het eerst met geloof in aanraking gekomen?

"Heel vroeg. Mijn ouders waar daar altijd heel open in. Vader katholiek opgevoed, moeder niet echt kerkelijk maar ook niet atheïstisch. Vooral de oosterse vormen van religie hielden hen bezig. Niets werd opgedrongen, er zat geen zwaarte rond. En dan, toen ik vijftien was, is mijn vader zoals bekend heel gelovig geworden."

Was u erbij toen hij het podium opkwam vlak voor de voorstelling en het publiek meldde dat God hem had geroepen, waarop hij vertrok, in een fietsenhok ging wonen en kluizenaar werd? Later richtte hij zelfs een hutje in bij mensen in een tuin.

"Ik wil hier iets rechtzetten. Velen denken dat het toen ineens gebeurde, ergens op een dag in een week. Klopt niet. Het was een evolutie. Die avond in 1989 zei hij het wel tegen het publiek. Daar was ik niet bij. Thuis echter wisten we al lang dat er iets zat aan te komen. Daarom kwam het niet aan als een donderslag. Er waren tijden van onrust en turbulentie aan voorafgegaan. Hij ging op reis, naar kloosters in Engeland, naar Athos. Hij kwam terug om opnieuw te gaan zoeken, meer in zichzelf. Het hing voortdurend in de lucht."

Kon u hem bereiken?

"Nee. Het was zijn ding, zijn woeling. Het was geen rationeel, helder proces."

U was als puber toen met uw eigen woeling bezig en uw vader wroette met geestelijke invloeden, een vreemde tijd?

"Ik ben er best veel mee bezig geweest. Ik merk het, als ik terugdenk aan de middelbare school, aan de eindwerken die ik toen schreef. Voor geschiedenis maakte ik een werk over boeddhisme, voor filosofie heb ik een scriptie geschreven met als titel 'Is er maar één weg?'. Ik heb die heel recentelijk teruggevonden en herlezen. Er stond: als het werkelijk zo is dat godsdienst, elke beleving of strekking daarin, handelt over liefde, over een kern of bron waar je naar terugkeert, kun je dan zomaar beweren dat er één weg is? Nee. Mijn conclusie luidde: 'Het is onmogelijk dat er maar één weg is naar die liefde.' (lacht) Ik heb toen een negen op tien gekregen. Dat ene puntje sneuvelde omdat ik niet kon uitleggen wat liefde precies was."

Weet u intussen al wat liefde betekent?

"Nee hoor. Maar ik blijf leren, ook over geloof. De stap tot het praktiseren heb ik nog niet gezet."

Waar kunt u het dichtste tegen aanleunen?

"Het boeddhistische, bijna taoïstische. Het blijft zoeken, maar niet desperaat. Het gebeurt rustig, af en toe kom ik iets tegen."

Dat u dan weer in uw werk vrij laat, zoals nu.

"Maar niet om een bepaalde overtuiging of wat begrip te tonen. Ik ben bezig met het gewone leven, niet zozeer het leven op de gebedsmat. Die mat heb ik wel eens geprobeerd, maar het lukte niet zo. Ik hou alles nogal op een gezonde afstand. Ik wil aanraken, zonder er helemaal in mee te gaan. Uiteindelijk gaan religie en geloof over hoe je omgaat met het feit dat de dingen anders lopen dan je hoopte, dat zaken vergankelijk zijn of vluchtig, over de vaststelling dat je zelf voorbijgaat en hoe groot de paniek is als je dit beseft."

Met dat opperwezen, om een raar woord te gebruiken, heeft geloof dan weinig te maken.

"Niets, wel met de plek die wij onszelf toedichten in de grote wereld, naast het al dan niet opperwezen. Hoe de mens zich denkt te moeten verhouden tot het andere: groots, nietig, als ego, als verloren ego, zich manifesterend, opgaand in de groep."
Wat doe je met een geloof dat verdeelt, dat tot afkeer en zelfs oorlog voert?

"Dan gaat het om geloof waarvan men denkt dat men het kan vastpakken, geloof als identiteit, iets waarin men zich confirmeert. Wanneer mensen zich vastklampen kan dat te maken hebben met de grote onrust die in hen leeft. Hoe groter je wanhoop en eenzaamheid, hoe groter de behoefte om te versmelten met een definitie van geloof, of met zingeving, vorm, ritueel. Het kan de angst bezweren en geborgenheid bieden. Dat geloof vandaag de dag zo'n rol speelt, heeft volgens mij met die algehele onrust en verwarring te maken."

Wat doet u met die onrust, want dat voelt iedereen toch eens?

"Uitademen. Ik heb er ook een redelijk groot vertrouwen in dat die onrust ooit weer weggaat. In mijn voorstelling nu bij Toneelhuis wil ik zowel de onrust, verwarring en wanhoop laten zien als de rust die je kunt vinden. Ik wil het ook hebben over de vorm die we nodig hebben om bepaalde dingen over te dragen, zowel in kunst als religie. Dat heeft ritueel nodig. Ik heb het meer specifiek over het ritueel van het theater."

Hoe dat te spelen? Niet makkelijk voor de acteurs.

"Als het niet moeilijk zou zijn, zou het heel saai zijn. Ik heb ook heel bijzondere acteurs, kunstenaars, die zich bewust zijn van de kracht van hun vak. We hebben samen gepraat over de vorm van toneelspelen. Rituelen zijn handelingen die je waarde geeft. Bij toneel gaat het over de rituelen van opkomen en afgaan, kostuum dragen of niet, over samen spelen, de gestileerdheid van een gebaar, over: is het een verheven vorm of niet? Ritueel is verheffing maar het is ook iets alledaags. Neem in de kerk, het gerommel voordien, het aandragen van kaarsen en zo, waarmee het straks zal gaan gebeuren. Ook dat is ritueel."

U aardt het ritueel, het gaat bij u over beleving met de voeten op de grond. Over een eredienst houden terwijl in de pap wordt geroerd.

"Een ontroerend beeld vind ik: je staat met mensen aan de bushalte, plastic zak van de Delhaize in de hand, met eten erin, het praktische gegeven. Tegelijk heb je in je hoofd gedachten of verlangens die wegvliegen, je droomt, bent van de bodem weg. Dat is wat mensen voortdurend verenigt: enerzijds de gevulde boodschappentas, anderzijds het verlangen op te gaan en te verdwijnen. Daar situeert zich ons bestaan: tussen de hemel en de stoeptegel. In wat we doen, trachten we via de rituele handeling contact te maken, met hemel, of tegel."

Wie uw voorstelling niet zal zien is uw vader, hij komt zijn hut niet meer uit. Hoort hij deze evolutie van uzelf niet te zien?

"Nee. Elk stuk is een evolutie, dit niet meer dan een ander. Maar het zit natuurlijk wel op een thema dat hem boeit. Ik heb er met hem ook veel over gesproken. Afgelopen zondag nog."

Zit hij hier ergens ook in?

(verstart) "Jawel. Maar niet letterlijk of nee... Laten we op die vraag niet verder ingaan."

Is het vervelend om het over uw vader te hebben?

"Toch niet. Ik kan alleen geen eerlijk antwoord op uw vraag geven omdat ik bepaalde zaken niet wil zeggen. Maar dat ik het er met hem over had is evident. Ik ga veel naar mijn vader toe."

Is hij trots op zijn dochter? Of kan hij dat gevoel moeilijk ontwikkelen in zijn staat van onthechting?

"Hmm, tja, het is inderdaad behoorlijk ingewikkeld. Het heeft iets tegenstrijdigs. Wie in een slotklooster binnengaat, trekt de deur dicht en zegt: ik onthecht me volledig en wil niet meer met jullie te maken hebben. Dat doet mijn vader dus niet. Hij blijft wel in zijn hut, maar hij is tegelijk in de wereld. Hij ontvangt in zijn dorpje, zijn tuin, zijn hoekje. Hij heeft vele ontmoetingen, je bent er steeds welkom. Hij heeft ervoor gekozen zijn verhaal te vertellen en te blijven vertellen. In die zin is het nog altijd iemand die iets uitdraagt, zoals in de periode toen hij een bekende acteur was."

Hoe praten jullie met elkaar, echt vader/dochter? Of zijn het oeverloze sessies van filosoferen?

"Ik blijf natuurlijk steeds met die vader praten. Dat blijft hij, of hij daar nu zit of niet. Toen hij op mijn vijftiende wegging, had ik wel iets van: nu ben ik volwassen geworden."

U had ook kunnen zeggen: hij liet me achter.

"Dat gevoel heb ik dus niet. Hij zegt dat wel eens: ik heb jullie verlaten. Mijn antwoord is dan: weggaan uit een huis is toch niet verlaten? Hij woont 15 kilometer verderop. (pauzeert) Ik besef uiteraard dat mijn thematiek nu heel dicht bij hem ligt en dat het ook wel een reden heeft dat ik mij laat raken, door monniken in een schuurtje in Mongolië. Omdat ik me op die manier ook door mijn vader laat raken, in zijn hokje. Ik merk ook dat ik het niet altijd eenvoudig vind mij te verhouden tot zijn geloof. Ik geloof dat zelf niet, in strikte zin dan. Ik moet er dus mee leren omgaan. En hoe doe je dat? Als ik zie op wat voor manier en met welke aandacht hij dat geloof belijdt, als ik de zorgvuldigheid zie waarmee hij woorden kiest, bewegingen maakt, zijn hutje inricht, de dingen schoonhoudt, voor alle mensen openstaat, midden in de nacht nog koffie zet. Ik word er zo ongelooflijk door geraakt. Minder door de inhoud van zijn woorden of door de strekking van zijn overtuiging, maar vooral door de manier waarop hij bezig is. Ik kan ook onmogelijk zeggen dat geloof nergens over gaat. Omdat ik vaststel dat het voor hem écht iets betekent."

Dan volgt toelaten of, nog een lelijk woord: respect?

"Respect is inderdaad een rotwoord. Respect is te makkelijk. Respect zet je weg, je doet er niets mee. Ik heb het liever over meer engagement, verbinding tussen mensen. Het gaat dan niet over inhoud van woorden, wel over het feit dat je met elkaar samen kunt zijn, dingen samen doet of naar iets kijkt, bijeen aan een tafel zit. Ik denk dat wij mensen veel meer delen dan wij denken. Wij verwarren samenzijn echter nog te veel met samen hetzelfde denken, dezelfde woorden gebruiken, dit is een beperkende definitie. (denkt na) Weet je, geloof, het heeft ook iets grappigs. Dat woord alleen al. Mijn vader zei ooit: als er iets is wat je met je ratio niet kunt kennen, dan moet je het wel geloven om het te leren kennen. Daar volg ik hem, eerlijk gezegd, wel in. Dat er dingen zijn die je niet kunt begrijpen, dus moet je ze wel geloven."

Wat te doen met het gesukkel met geloof, het mank lopen van ontmoetingen, integratie, wat tot segregatie leidt?

"Zoals de hoofddoek die afmoet als je elkaar ontmoet? Vreselijk hé. Het idee dat je hetzelfde moet zijn, er gelijk moet uitzien en dat je elkaar dan pas kunt ontmoeten. Onzin natuurlijk. Je bent net aangetrokken tot elkaar, omdat je niet hetzelfde bent. Ontmoeten zou een menselijke behoefte moeten zijn, vertrekkend vanuit interesse voor de andere. Dat heb ik ook met mijn vader ervaren. Dat is dan nog iemand die heel extreme keuzes maakte, die je niet altijd kon volgen. Na een paar jaar denk je echter: het schiet niet op, zo komen we nergens. Ik moest ooit weg van de patstelling. Ik ben dan maar op zoek gegaan naar een andere manier van verbinding, een manier van samenkomen zonder dat je hetzelfde wordt, omdat ik écht de noodzaak voelde om de dochter van mijn vader te zijn."

Daar is vooral liefde voor nodig, lijkt me.

"Ja! Dat is het. Dat grote woord, liefde, dat heb je heel sterk nodig. Ik heb het in elk geval bewust ervaren, op een moment dat ik dacht: het verlangen om met hem een relatie aan te gaan is zo groot. Ik móét een weg gaan."

Heeft het tijd gekost?

"Ja en nee. Ik was zeventien, dus dat gebeurde al twee jaar nadat hij was weggegaan. Ik heb toen keuzes gemaakt, zaken losgelaten. Als je maar blijft verlangen dat hij terugkomt, gebeurt er niets. Later in het theater is net dat voor mij belangrijk geweest: leren ontmoeten. Theater is de vorm, de voorstelling, het rituele samenkomen van publiek met spelers. Je moet je wel bewust zijn van je plek in dat ritueel."

Uw vader zei ooit in een interview: 'Gij (God dus) wilt ons op een nieuwe manier ontmoeten, niet via een toneelstuk maar in de werkelijkheid.'

"Wat is toneel en wat werkelijkheid? Mijn vader zegt heel makkelijk dat toneel geen werkelijkheid, geen waarheid is. (haalt schouders op) Daar ben ik het dus niet mee eens. Dat is te simpel. Noem mij iets wat niet waar is. Het is maar vanuit welke context je kijkt. Fantasie of gedachte, of handeling. Het is allemaal waar."

Dit vind ik nog steeds een van de mooiste herinneringen als kind: het heeft net gesneeuwd, je gaat naar buiten en stelt vast dat nog niemand stappen zette in die sneeuw. Dat onbevlekte

Uiteindelijk gaan religie en geloof over hoe je omgaat met het feit dat de dingen anders lopen dan je hoopte, dat zaken vergankelijk zijn of vluchtig, over de vaststelling dat je zelf voorbijgaat en hoe groot de paniek is als je dat beseft

08/12/2007 - De Morgen - Marijke Libert

Winterverblijf: Interview Dirk Roofthooft in Volkskrant

2007-12-17T11:18:00.000+01:00

Telkens opnieuw beginnen
Interview met acteur Dirk Roofthooft

Zijn vertolking van Jeroen Brouwers’Bezonken Rood over de herinneringen van de schrijver aan diens verblijf in het Jappenkamp maakte indruk door intens spel. Voor zijn rol als de ruggengraatloze toneelleider Kurt Köpler die heult met de nazi’s in Mefisto for ever, ontving hij in september de hoogste Nederlandse toneelprijs, de Louis d’Or. Vanaf volgende week staat hij in Winterverblijf, de eerste grote-zaalproductie van de Nederlandse regisseuse Lotte van den Berg, over een zoektocht naar houvast in religie.
De Vlaamse acteur Dirk Roofthooft (48) spoelt deze morgen aan de keukentafel met bronwater het gruis uit zijn stem. “Ik zie geen weg die ik heb afgelegd.”

Voor de voorstelling

“Een voorstelling die ik krijg aangeboden beoordeel ik vooral op de tekst. Ik zoek materiaal waarin ik een dringende mededeling voel van de schrijver en waaraan ik mijn persoonlijkheid kan uitlenen. Dat is de filter en veel drab blijft dan over. Er zijn stukken die me niet liggen. Oedipus is er zo een. Die vermoordt zijn vader zonder het te weten. Die neukt zijn moeder zonder het te weten. Die steekt twintig jaar later zichzelf de ogen uit nadat die iemand hem verteld heeft dat hij schuldig is aan een pestepidemie die is uitgebroken omdat hij met zijn moeder heeft geslapen. Dat geloof ik niet. Je ziet het wel meer bij Griekse tragedies. Alles gaat fout, en op het einde komt er een deus ex machina of een engel of weet ik wat, en dan komt iedereen ineens tot inzicht. Debiliserend is het bijna.
“Wat mijn persoonlijkheid dan is, vind ik zelf moeilijk te beschrijven. Vrienden vinden mij, een stoere kerel, een seut, een bangerik. Zeker is dat ik liever de niet-held speel dan de held. Een kleine man die zich staande probeert te houden in de stront, die maar doorploegt in de klei. Ik heb Richard II gespeeld van Shakespeare. Vanaf zijn verval zat het snel goed, maar daarvoor is hij een heerser en lijdt hij aan grootheidswaanzin, dat vond ik moeilijk. Ik sta niet zo graag met de benen breed op het podium.

“In een voorstelling moeten raakvlakken zijn met wat mij bezighoudt. Ik denk dat ik een verhaal te vertellen heb, maar ik heb schrijvers nodig om dat kwijt te kunnen. De tijdelijkheid van het bestaan bijvoorbeeld vind ik een groot probleem. Een fout in de schepping. Als ik zo’n thema kan terugvinden in de teksten, kan ik ze me echt eigen maken. Dan kan het zo ver gaan dat het materiaal niet meer van Shakespeare is, of Jan Fabre, of van wie ook. Dan is het van mij.

“Maar ik heb me ook geregeld flink vergist. De Huisbewaarder van Harold Pinter, die ik aan het begin van de jaren negentig in Antwerpen speelde, was een oubollige voorstelling. Ik kwam er te laat achter. Pas op, het was een groot succes, de zaal zat vol, en er was sprake van een herneming. Ik dacht: het zal toch niet wáár zijn. Tijdens de laatste voorstelling heb ik het decor vernietigd. De wanden vielen om. Je kon de acteurs die zaten te wachten om op te gaan, zien zitten. Nadien zei de directeur van het theater: jaja, het is goed Roofthooft, ik heb het begrepen.

“De film Suske en Wiske: De Duistere Diamant mag dan achteraf niet zo’n succes zijn gebleken, maar de rol van Lambik zag ik echt als een uitdaging. Sterker: het voelde als de meest experimentele rol die ik ooit heb gedaan. Een stripfiguur tot leven brengen, hoe doe je dat? Er zat veel verrassing in de reacties: zie “m daar eens onnozel doen, zie “m springen als een zot. Alleen mijn vrouw en mijn dochter waren niet verbaasd: zo is-ie thuis ook.
“Sinds kort is hier de tweede verdieping ingericht als een werkruimte met een slaapkamer. Daarvoor ging ik in de voorbereiding naar een première altijd naar een hotel. Ik lijd in die perioden aan slapeloosheid, dat is lastig als iemand naast je ligt die wel goed slaapt en daarbij, maar dat hoeft niet in de krant, wat geluidjes maakt. Mijn bed ligt dan vol met papieren en knipsels. Ik associeer alles wat ik lees en zie met de voorstelling waarmee ik bezig ben. Zo wil ik in Winterverblijf een beweging uit een dans doen, die ik vijf, zes weken geleden zag op een video die mijn tegenspeelster Marlies Heuer had gemaakt op een reis door Indië. Het gist in je hoofd. Ik wil dat ik doordrenkt ben van het stuk. Dan ben ik thuis slecht aanspreekbaar. Dan is het beter dat ik het isolement zoek.
“Het frustrerende is dat repetities vaak beter zijn dan de voorstelling. Ik ben gisteren even in de zaal gaan zitten, en als je dan ziet hoe je collega’s proberen aan te raken wat het zou moeten zijn, dat is ontroerend. En je weet ook dat elke poging om die goede momenten te herhalen tot mislukken is gedoemd. Zodra je het benoemt, is het weg. Het mysterie laat zich niet grijpen. Maar de preparatie moet grondig zijn. Als straks het doek opgaat, moet je met open ogen het gevecht kunnen aangaan.”

Tijdens de voorstelling

“De maniakale voorbereiding is nodig om een fundament te vormen waarop je de deuren kunt openzetten. Die mal van die voorstelling moet je kunnen plooien. Het kan van de zaal afhangen, je gemoedstemming, de tegenspelers, van nieuw inzicht in de materie.

“Ik heb het zelf wel eens over het Roofthooftgehalte in mijn werk. Als ik naar mezelf probeer te kijken zie ik een figuur vol energie en hoop, terwijl er tegelijkertijd een soort droefenis over hangt. Maar die belet mij niet ergens weer met veel enthousiasme aan te beginnen. Het is in elk geval geen trucje. Mijn manier van acteren wordt geregeld als zoekend omschreven. Daar zit wel iets in. Ik probeer met spelen het repeteren te benaderen. Ik oefen nooit de teksten, zo van: hier even stilhouden, daar wat luider. Ik vind: wie gevonden heeft heeft slecht gezocht. Je moet altijd verder durven gaan.

“Een toneeltekst is niet alleen goed door wat er staat, maar ook wat er niet staat. Woorden moeten een vermoeden geven van iets dat je niet kunt zeggen. Ik geef een simpel voorbeeld. Als ik uitspreek: ik hou van jou, dan zou dat ook kunnen staan voor: laat me niet alleen, en als je me wel alleen laat, vermoord ik je. In Mefisto for ever zegt Kurt Köpler aan het einde: ik bedoel… ik voel… ik… In het stuk staat het voor zijn lafheid, maar het drukt voor mij ook wel het onvermogen uit met woorden iets uit te drukken; het complexe, het allesomvattende te ordenen

“Ik hou wel van klein acteren, ja. In Bezonken Rood kon ik dankzij de videoregistratie op schermen ook mijn achterkant laten zien, dat vond ik heel bijzonder. In de monologen van Jan Fabre, De koning van het plagiaat en De keizer van het verlies, moest ik juist uitvergroot acteren. Jan vindt dat klein spelen te veel neerkomt op alleen maar sprekende hoofden. Hij houdt van het engagement van het lichaam, en met lichaamstaal kun je ook heel veel zeggen, zelfs je woorden onderuit halen.

“Het is die afwisseling die ik nodig heb. Daarom werk ik graag met verschillende regisseurs. De een kleurt met rood, de ander kleurt met groen. Ik word er onzeker van en die onzekerheid grijp ik graag vast om tot iets anders te komen. Ik heb graag het gevoel dat ik opnieuw moet beginnen, dat vind ik prettiger dan ervaring hebben.
“Ik zou daar graag eens met Justine Henin over praten. Ik ben een groot bewonderaar, ik heb haar gezien op Roland Garros, niet alleen tijdens de match, maar ook in de training. De wereld om haar heen was weggevallen. Het is fascinerend, ze weet dat ze het kan, ze is de beste tennisster van de wereld, maar toch stond ze daar uit te stralen dat het allemaal veel beter moest, die dag.

“Dat gevoel heb ik ook. Weet je wat het is als er vijf- zeshonderd mensen in stilte naar je zitten te luisteren? Het is iets onbeschrijfelijks. De magie van de zaal. Het is een volstrekt onnatuurlijke toestand. Zwijgen omdat jij begint te praten. Niet opstaan, niet naar buiten gaan om een biertje te halen. Dan moet je wel alles geven, het móet van grote intensiteit zijn. Je moet meer zijn dan ze verwachten. Het moet uitzonderlijk zijn vanavond. Elke keer weer

“Voor mij is spelen een vrijgeleide om het over mezelf te hebben. Ik voel me het meest aanvaard als ik op het podium sta. Ik ben nergens anders zo rustig. Daar kan ik me zonder schaamte uiten, ik hoef me voor niks te verontschuldigen. Je kunt mensonterende dingen zeggen, foute meningen verkondigen, fragiel twijfelen. Je hebt als acteur, of als kunstenaar, of schilder, de pretentie schoonheid te creëren, en je krijgt er nog aandacht voor ook.

“Maar nee, mij helpen in het leven, dat doet het niet. Zelfs bij succesvolle producties lukt het me niet rust en harmonie te vinden. Het lukt me niet het leven te aanvaarden zoals het is. Toen ik de Louis d”Or kreeg vond ik dat hartverwarmend, maar eenmaal terug thuis in mijn zetel denk ik al heel gauw: ik ga dood en waarom eigenlijk? Dat na een première iedereen het goed vindt, heel goed zelfs, best, prachtig, maar het brengt me allemaal geen stap verder. In alles wat ik doe zie ik een poging om onrust te vervangen door rust, en het lukt me niet. Het is bijna een belediging voor mijn geliefden. Daar ga ik wel gebukt onder.”

Na de voorstelling

“In Bezonken Rood wilde ik eigenlijk niet komen groeten. Het is zo groot, aangrijpend. Applaus zou het minder gevaarlijk maken, minder indringend. Het zou over de virtuositeit van de acteur gaan. Dat vind ik naast de kwestie. Het mocht niet van de regisseur.

“Doorgaans voel ik wel aan de zaal of het publiek het apprecieerde of niet, ik hoef dat niet per se bevestigd te zien. Applaus is soms zo”n een mechanisme geworden. Ik probeer het vaak zo te organiseren dat ik bij een premiÃ¨re geen bloemen krijg aangereikt. Ik schaam me altijd een beetje als ik in de bloemetjes wordt gezet. Ik verdien ze niet meer dan degenen die twee uur naar mij hebben zitten luisteren. Het wekt de suggestie dat ik het doe om goed gevonden te worden. Natuurlijk speelt dat mee, maar dat is het niet alleen.

“Ik kan moeilijk trots zijn. Josse de Pauw of Arno Hintjes, die kunnen fier zijn op wat ze bereikt hebben. Arno heeft het over de weg die hij heeft afgelegd. Ik niet, ik zie helemaal geen weg die ik heb afgelegd. Ik wil immers opnieuw beginnen, telkens. Maar er is tegelijkertijd ook droefenis: heb ik nu écht geen weg afgelegd? Die rust vind ik niet.

“Tussen producties in kan ik een grote leegte voelen. Niks kunnen doen. Veel naar sport kijken. Wie wordt eerste, wie wordt tweede? Wandelen, en maar zien waar ik uitkomen; het is niet erg als ik het doel niet haal. Maar er komt altijd weer een moment dat je verlangt naar de zaal. Je bent op zoek naar emoties bij het publiek. Dat zie je bij sporters ook. Wielrenners zouden niet over bergen en kasseien gaan, of tegen de grond smakken als er niemand staat te kijken.

“Ik wilde als jongen eigenlijk ook wielrenner worden. Vier uur thuis uit school, boekentas aan de kant, en gelijk trainen. Mijn schoolresultaten kelderden dramatisch. Mijn vader weigerde voor mij een licentie aan te vragen. Ik teken niet, zei hij. Ik had alles opzij gezet voor de koers. Geen meisje gekust, geen pintje gepakt. Ik heb uit protest vier maanden gezwegen.

“Maar een acteur heeft er altijd wel ingezeten. Ik kan me herinneren dat ik als 11-jarige de tekst van Lola las, van The Kinks. Ik had niet meteen door dat het over een travestiet ging. I”m glad I”m a man, and so is Lola, dat heeft me weken bezig gehouden. Was Lola blij dat ik een man ben, of is Lola ook een man? Toen kreeg ik het gevoel dat hier een verhaal wordt verteld. Dat wilde ik ook wel proberen.

“Ik was heel blij met het applaus dat ik kreeg bij de Louis d”Or. Ik voelde me er minder eenzaam door. Ik voelde me gesteund in wat ik doe, in wat ik beoog. Ik maak mij zorgen over de vercommercialisering van kunst en theater. Cultuur is minder belangrijk. Ik zie soms zeer goede acteurs in slechte soaps opduiken. Waarom laten ze nu ineens die materie los, die schoonheid? Alles wordt in een makkelijke verpakking aangeboden. Er is geen museum zonder restaurant, tegenwoordig. Het bezoek aan een museum is een alibi om taart te eten.

1959 Geboren in Wilrijk
1971 1977 Humaniora Edegem
1977 1981 Toneelopleiding Studio Herman Teirlinck
1981 Debuut in King Lear bij Theatergroep De Appel, Den Haag
1982 1984 Verbonden aan NT Gent
1986 2007 Als freelancer in tientallen toneelproducties en veertig films en tv-series.
2007 Louis d’Or voor Mefisto for ever

06/12/2007 - De Volkskrant - Rob Gollin

Judith over Winterverblijf

2007-12-11T10:06:00.000+01:00

Afgelopen weken waren er van intens zoeken en telkens opnieuw bevragen van vorm en inhoud, waarbij ieder van ons op verschillende momenten heen en weer geslingerd werd tussen vertwijfeling en hoop.

Wat volgt is een selectie persoonlijke herinneringen en gedachten vermengd met fragmenten uit boeken, krantenartikels, songs die ik de afgelopen weken in handen kreeg en die mij raakten, voedden of inspireerden tijdens het werken aan Winterverblijf.

1

13 december 2006
Sinds we elkaar in de winter van 2005/06 leerden kennen tijdens de repetities van Volk, een voorstelling van Josse De Pauw, ontmoeten Lotte en ik elkaar af en toe om van gedachten te wisselen over spiritualiteit en kunst: òf en zo ja hòe die twee met elkaar verweven zijn? Vertrouwelijke en openhartige gesprekken.

Vandaag vertelt Lotte me over haar ervaringen in Mongolië en vraagt me of ik mee wil werken aan haar voorstelling Winterverblijf. Ik vertel haar dat ik ooit een voorstelling heb willen maken over Buber's boek Ich und Du, een boek waarmee ik voor het eerst in aanraking kwam toen ik filosofie studeerde aan de VUB en waarin ik nooit verder ben geraakt dan de eerste twee delen, die ik sindsdien regelmatig herlees om de inhoud ervan zo volledig mogelijk tot mij door te laten dringen.

2

Cheuvetogne, 8 april 2007
Lotte, haar vriend Lukas en ik wonen de middernachtmis bij in het Russisch orthodoxe klooster in Cheuvetogne. Ik ben vrijzinnig opgevoed. Kerkelijke rituelen en de Bijbel zijn mij vreemd. Ik probeer op mijn eigen manier zin te geven aan dit rituele gebeuren door zo economisch mogelijk om te gaan met beweging en gedachten en er gewoon te zijn in volle bewustzijn en met al mijn zintuigen. Het is koud, laat en de houten banken zitten ongemakkelijk. Zeer aandachtig volg ik elk teken van verzet van mijn eigen lichaam en geest. Mijn Alexander Techniek lessen komen nu goed van pas om meer ruimte te denken.

Opnieuw en opnieuw worden de verschillende rituelen uitgevoerd, in het Frans, in het Nederlands, in het Duits, in het Russisch. Na de vijfde keer denk ik: nee alsjeblief, niet weer! maar na een tijd begin ik gefascineerd te raken door de subtiele verschillen in toon, taal, gebaar. Ik ben blij verrast als ik ineens ook een Russisch woord herken uit Mussorgski's Kinderkamer. Gospodi!

Om 4 uur s' ochtends is de mis afgelopen en rijden we naar huis. Ik, die absoluut geen nachttype ben en meestal onmiddellijk misselijk word als ik niet op tijd in bed lig, voel me klaarwakker en uitgerust.

3

14 oktober 2007
Twee weken zijn verstreken sinds we met de repetities voor Winterverblijf begonnen. Ik denk veel na over het afscheid van Jozef van den Berg in de Singel, 17 jaar geleden. Ik begrijp ineens dat zijn toespraak een confessie is, met God als getuige.

Dit weekend lees ik verschillende gedichten uit Felix Timmermans' bundel Adagio. Bij het lezen van het Hert van Sint-Huybrecht rollen mij zomaar de tranen over het gezicht.

Zijn pijlen volgen mijne vlucht
vol list en handigheid.
Ach, help mij Heer! Gij die de Liefde zijt
en over't mos Uw zilvren adem zucht,
en zingt soms voor de luisterende blâren,
zie op mij neer van ginder hoog!
Verniel des jagers pijl en boog!...
Uw licht komt door mijn angst gevaren,
ik keer mij stralend om,
en voel Uw kruis in mijn gewei staan branden!
De mensch blijft roereloos en stom
't geweld valt uit zijn handen,
en weenend knielt hij op den grond.
Uw liefde heeft zijn hart gewond.

Nu ik U heb gekend en dienend mogen dragen
wordt mij den dood, die ik steeds vreesde, zoet,
en loop ik frisch en hopend door de dagen
de hoornengalmen te gemoet.

4

Dirk R. neemt ons mee naar de Kapel van het Niets in Lier en de installatie At the Edge of the World van Anish Kapoor in het museum aan het kanaal van Axel Vervoordt.

Die installatie van Kapoor grijpt in tot in je fysieke lichaam...pure magie. Dank je Dirk!

5

Neerijnen, 19 november 2007
Ontmoeting met Jozef van den Berg.
Ik ben geraakt door deze mens, zijn ogen, zijn handen, zijn fiere rechte rug, zijn levensvreugde, zijn geloof, zijn vertrouwen, zijn moed en compromisloosheid, zijn eenvoud, de warmte en de gastvrijheid die hij uitstraalt.

"Sympathieke man maar gek"
"Intellectueel toch wel erg pover om voor de motivatie van het verlaten van je familie te verwijzen naar het Oude Testament."
...Auw!

Enkele dagen later lees ik in Dramatisch Peripateitikon van Herman Teirlinck: 'Vergeet immers niet te bedenken dat de kunst in deze voornaamste zin goddelijk is : dat zij nl. weigert te worden bewezen en haar genade slechts verleent aan wie in haar gelooft.'

6

Welke voorstelling ik ook speel, wat ik ook zing, Fernand Schirren en zijn lessen over 'le ritme primordial en souverain' zijn nooit ver weg. Ik stuit bij toeval op Muziek is de stilte van de arme, een synthese van twee interviews die opgenomen werden in Theaterschrift 4 - The inner Side of Silence.

"J'ai un souvenir de quand j'avais trois, quatre ans: on était à un mariage et il y avait un tambour: j'ai fait un petit solo de tambour, j'inventais, je dansais un petit peu: alors j'étai ému et j'ai pleuré."

7

Jan Joris ik ben benieuwd wat je bedoelt met de 'dramaturgie van het afscheid', leg je me dat nog eens uit?

8

Het is onmogelijk om tijdens de repetities van Winterverblijf niet ook aan Kurtag te denken en dus ook aan de WALPURGIS voorstelling Waar is thuis en hoe kom ik daar. Maar in het bijzonder het concert dat Geörgy en Màrta Kurtag in 2003 gaven in Bozar: Jatekok van Kurtag ineengevlochten met Bachtranscripties. Dat ouder echtpaar naast elkaar, die opperste aandacht en zorgzame toewijding, die tederheid en beheersing, rust en beweeglijkheid, kracht en kwetsbaarheid in enen.

9

Lotte vraagt Marij en mij te experimenteren met 'de schreeuw'. Tijdens deze improvisaties herinner ik me twee gebeurtenissen van lang geleden die een grote indruk op mij nalieten:

- ik ben een jaar of tien en loop na de muziekschool alleen naar huis terug...de straten liggen er onverlicht en verlaten bij...plots komt uit het niets een man en toont mij zijn lul...verbijsterd begin ik luidop te roepen ...niet hysterisch met een hoog bang kinderstemmetje maar met een beslist soort oerstem waar niet alleen de man maar ook ikzelf ontzettend van schrik...

- het baren van mijn eerste kind

10

In mijn vaders boekenkast vind ik een naslagwerk over Rembrandt. Ik begin er in te lezen en raak meer en meer gefascineerd. Volgende keer als ik in Amterdam ben wil ik absoluut naar het Rembrandthuis!

11

Via de muziek van Sofia Gubaidulina ontdek ik de accordeonmuziek van Vladislav Zolotaryov (1942-1975).

12

Winterverblijf lijkt me een uitstekende aanleiding voor een eerste kennismaking met de Bijbel. Stef, alweer Stef, zal me precies de juiste insteek geven: het Evangelie van Marcus, ingeleid door Nick Cave. Ook hem ken ik niet, maar dat zal snel veranderen als ik de CD And no more shall we part uitleen. It's late but it ain't never.

'Het evangelie van Marcus is een rammelend skelet, zo onaf, schaars aan informatie dat de verhaallijn kreunt onder de melacholie van het afwezige.' (...)

'Christus had begrepen dat wij als mensen altijd naar de grond werden getrokken door de zwaartekreacht - door ons gewoon-zijn, onze middelmatigheid - en door Zijn voorbeeld heeft Hij onze verbeelding de vrijheid geschonken om op te stijgen en te vliegen.'

'Christus, zo leek het, was het slachtoffer geworden van het gebrek aan verbeeldingskracht onder de mensheid, en was aan het kruis genageld met de creatieve geesteloosheid. (...)'

“Let's not weep for their evil deeds, but their lack of imagination", zingt Cave in Sweetheart come.

13

Elke keer als ik Sweetheart, come helemaal gehoord heb, thuis, in de auto, speel ik daarna alleen het refrein wel 10-15 keer achter elkaar af, telkens opnieuw. Dat heb ik wellicht van mijn moeder. Ook zij kan 10-15 keer achter elkaar het einde van Bohème opnieuw opzetten: het moment dat Rodolfo beseft dat Mimi dood is, uitroept "Mimi!Mimi!” en vervolgens in snikken uitbarst.

14

Ik luister voor het eerst naar de getuigenopname die gemaakt werd van de geboorte van mijn zoon, Max. De herinnering aan mijn vader, hurkend voor de revox-bandopnemer in een hoekje van de muziekkamer met de koptelefoon op zijn kop, luisterend naar die band met de tranen in zijn ogen, maakte dat ik tot op heden nog niet heb willen luisteren naar die opname. Vandaag doe ik het toch in de hoop dat het mij kan helpen bij wat Jan Joris de ‘primal scream’ noemt tijdens the (sweetheart)prayer.

De herinnering aan de sterke emoties van toen maken me een beetje zenuwachtig. Maar wat ik hoor is spannend, mooi, ontroerend en vooral licht. Er zijn veel en lange stiltes, maar nooit zijn ze drukkend…et expecto…af en toe miauwt de kat die het hele gebeuren met aandacht volgt, zij ruikt als eerste het moment dat het kind gaat komen… mijn kind, mijn schatteke...kijken in stille verwondering.

De verwevenheid van het alledaagse met het verhevene tijdens zo’n geboorte doet denken aan Lotte’s verhalen over Siberië en Mongolië.

15

Ik ben zeer ontroerd als ik op de radio Willem Vermandere hoor zingen over het kerkhof van Vladslo. Ik ben er zelf al een paar keer geweest en het is waar:

In ‘t Praetbos buiten Vladslo,
op dat massagraf van soldaten,
staan nu Käthe Kollwitz’s beelden,
van God en mens verlaten
en ik ken geen heviger wereld,
geen menselijker bede,
dan die twee donkere stenen,
die zo diepe schreien om vrede.

De volledige tekst van dit lied is te vinden op de site
http://www.muzikum.eu/artiesten/willem_vermandere-290/songteksten/

16

Stef print vandaag enkele bedenkingen uit die Rik Torfs, professor kerkelijk recht aan de KULeuven, op 23 november jl. blogte op http://multiblog.vrt.be/riktorfs/ en waarin hij zijn sympathie betuigt voor mensen die, zoals Stef, ‘ondiep geloven’.

Hij geeft me ook het nieuwe boek van Oliver Sachs: Musicophilia: Tales of Music and the Brain.
Het leest als een trein. Eén passage doet me denken aan een discussie die we hadden tijdens de repetities: of een bepaalde scene zich afspeelde in het verleden, als flashback, als reconstructie of in het nu?

"Een melodie horen is bìj de melodie horen. (...) Om een melodie te horen is het zelfs een voorwaarde dat de nu aanwezige toon het bewustzijn totaal vervult,
dat er niets herinnerd wordt, dat er buiten of naast die toon niets in het bewustzijn aanwezig is. (...) Een melodie horen is nu horen, gehoord hebben en op het punt staan horen, allemaal tegelijk. Elke melodie verklaart ons dat het verleden er kan zijn zonder te worden herinnerd, de toekomst zonder vooraf bekend te zijn."
Victor Zuckerkandl

17

Gedachten over geboorte en dood.
Herinneringen aan de geboorte van mijn kinderen Max (25/07/88) en Mathilde (18/02/97) en de doden Patje De Laet, Marianne Van Vyve, Ingrid Pollet, J.P, Ernst Theo Richter, Fernand Schirren, Maryse de Cuyper, Hedwig Dewitte…

18

De Bachcantate Ich habe genug werd geschreven ter ere van Maria Lichtmis. Ik zoek meer inormatie over Epifania en kom terecht bij de Joodse filosofe en politiek activiste Simonne Weil (1909-1943). Zij was een leerling van de filosoof Alain, die ook de leermeester was van Sartre en de Beauvoir (ik vraag me trouwens af of het dezelfde Alain is naar wie Herman Teirlinck verwijst in zijn Dramatisch Peripateitikon - iets dat ik nog moet uitzoeken). Centraal in het werk van Simonne Weill staat het Griekse begrip 'en hupomonei', de aandachtige afwachting.

In haar spiritueel testament Wachten op God filosofeert zij over het geloof als bron van inspiratie voor het menselijk bestaan. Ik ben nog maar halfweg in haar boek.

Hoewel hun levens heel anders zijn meen ik toch enkele raakpunten te zien tussen haar levenshouding en die van Jozef van den Berg.

"Ik ben altijd op die plek gebleven, op de drempel der Kerk, zonder mij te verroeren, onbeweeglijk, en hupomonei (in aandachtige afwachting - een veel treffender woord dan patientia, geduld)."

"Want de voortgang van de genade in het menselijk hart is verborgen en geschiedt in alle stilte."

"Bovenal moet het denken leeg zijn, in afwachting, niets zoekend, maar gereed het voorwerp dat erin zal doordringen, in zijn volle waarheid te ontvangen. (...) De kostbaarste waarden moet men niet zoeken, ze moeten worden afgewacht. (...)
Elk vak heeft zijn eigen methode waarmee wij, met intens verlangen en zonder haar te zoeken, de waarheid verwachten. Een bepaalde manier om aandacht te geven aan een wiskundig vraagstuk zonder er de oplossing van te zoeken, of aan de woorden van een Latijnse of Griekse tekst zonder de betekenis ervan te gaan opsporen; of te wachten onder het schrijven, todat men het juiste woord vanzelf uit de pen vloeit, terwijl men niets anders doet dan de onjuiste worden terugdringen."

"(...) men kan nooit genoeg weerstand bieden tegenover God, als dit namelijk maar gebeurt uit een zuivere bekommernis om de waarheid. Christus zelf vindt het goed dat men de waarheid boven hem stelt, want alvorens hij de Christus is is hij de waarheid."

"Het intellect groeit slechts en draagt slechts vrucht in de vreugde. Vreugde is voor de studie even onmisbaar als een regelmatige ademhaling voor hardlopers."

"Ik heb het (gedicht Love van George Herbert, 1593-1633) uit mijn hoofd geleerd. Wanneer mijn hoofdpijnaanvallen een hoogtepunt bereikten, dan dwong ik mij vaak dat gedicht op te zeggen, met al mijn aandacht en met mijn gehele ziel geneigd naar de tederheid die in de versregels ligt vervat. Ik dacht dat ik het opzegde omdat het een mooi gedicht is, maar zonder het mij bewust te zijn werd dit opzeggen een bidden. Tijdens zulk een biddend reciteren is, zoals ik u geschreven heb, Christus zelf neergedaald om mij geheel in bezit te nemen."

"Er zijn twee beslist verschillende wijzen van uitdrukken, hoewel er dezelfde woorden voor worden gebruikt, namelijk de taal van de collectiviteit en die van de enkeling. (...) Iedereen weet dat er geen echt vertrouwelijk gesprek mogelijk is dan tussen twee of drie. Reeds als het er vijf zijn, begint de taal van het collectief te overheersen."

"Het meeste verwart men de aandacht met een zekere inspanning van de spieren. Als men tot de leerlingen zegt "nu moeten jullie goed opletten", dan ziet men ze de wenkbrauwen fronsen, de adem inhouden en hun spieren spannen. Als men hen na twee minuten vraagt waaraan zij hun aandacht geschonken hebben dan blijven zij het antwoord schuldig. Zij hebben op niets hun aandacht gericht. Ze hebben niet opgelet. Ze hebben hun spieren gespannen."

19

Een prachtig artikel in Knack over de 104-jarige pianiste Alice Herz-Sommer (wat een prachtige naam ook) laatste overlevende die Kafka ontmoet heeft; over de zinloosheid van de haat. En ook zij verwijst naar Spinoza. Altijd weer Spinoza.

20

8 december 2007
Vandaag hebben we al onze darlings gekilled: de borduurscène, the secret song, de sweetheartscream, the trembling, de storm, mijn Ich freue mich-dansje, Africa, de vertaling. Hoe bevrijdend! We zijn slechts drie repetitiedagen en doorlopen verwijderd van de première. Het wordt nu echt spannend. Maar stilaan naderen we het gebed.

Judith Vindevogel

Winterverblijf - filmpje

2007-12-06T11:58:00.001+01:00

Winterverblijf - repetitiefoto's

2007-11-22T10:02:00.000+01:00

Op de website van het Toneelhuis vond ik een paar repetitiefoto's....
Ik ben alvast heel benieuwd naar Winterverblijf!

publieksreacties Stom Paard

2007-11-16T14:35:00.001+01:00

Een kijk in ons publieksreactieboek...

Het was heel TOF - Katinka, 8 jaar

Heel saai - Hanna, 7 jaar

Mooie melkweg van bloem. Prachtige voorstelling.

Een lust voor het oog.
Een lust voor het oor.
Een lust voor de rust.
Prachtig!

Heavy
schoon poep (steert) - Jeff

Bedankt voor de bijzondere ervaring, en de reis naar vreemde en duistere werelden. - Giselle Vester

Simple + stunning
we enjoyed it. - Kenneth + Barbara Amsterdam

Bij het applaus zei mijn ene dochter "wat mooi" en mijn andere "een geval apart". We hebben ervan genoten. - Pinie Smits

Bedankt voor wederom een heerlijke Walpurgis-ervaring! liefs - Steven en Marit

We genoten van de prachtige, zorgvuldige schoonheid! - Claar

Ontroerend, vervreemdend en wonderschoon - (andere) Claar

Een fijne beleving, in herinnering een lach. - Lei

Stilte(s) en (zonder) tijd: prachtig!
En vannacht ontdekt dat de teksten zo geestig zijn. - Max (2e keer)

Stom Paard op YO-opera in Utrecht

2007-11-09T14:05:00.000+01:00

Het voorbije weekend was Stom Paard te gast op het YO-Opera Festival in Utrecht. We stonden zowaar geprogrammeerd in het sprookjeskasteel de Haar in Haarzuilen. In de stallen dan nog wel (hoe toepasselijk!)! We gunnen jullie hierbij een blik in de kleedkamers.....

twee groene schaduwen

het stomme paard...

mmmmmh... festivalkoekjes!!

Stef

Thaïs, Johan en Kris

Thaïs heeft vriendjes gemaakt in het park

Winterverblijf in Toneelhuis

2007-10-19T12:13:00.000+02:00

Judith is inmiddels begonnen met de repetities bij Toneelhuis voor Lotte Van den Berg haar nieuwe voorstelling Winterverblijf.
Ben je nieuwsgierig naar wat er leeft?
Lees mee op de weblog van Lotte over de voorstelling.

Stom Paard weer in Antwerpen!

2007-10-12T14:23:00.000+02:00

Wie Stom Paard gemist heeft in de Zomer van Antwerpen van 2006 krijgt nu de kans om onze ietwat absurdistische muziektheatervoorstelling mee te pikken in HetPaleis in Antwerpen. We beginnen onze nieuwe reeks voorstellingen voor 2007-2008 op 18, 19 en 20 oktober in de Serre om 20u15 - be there!!

Hierbij wat leesvoer uit de pers:
De verzen van Vadim Levin, buitengewoon spitsvondig en naïef in het Antwerps vertaald door Judith Vindevogel, en de schijnbaar onbeduidende, tot het absolute minimum gereduceerde maar toch ongemeen geconstrueerde muziek van Knaifel vertellen het verhaal van de verwondering over de absurditeit van de alledaagsheid, dat van het geheim dat achter en in gewone oude dingen schuilt, dat van de glimlach die de taal oproept (...).
Stephan Moens in De Morgen

Stom Paard is een ode aan behoedzaamheid. Stiltes die aangehouden worden, woorden die zacht gefluisterd worden, lange pauzes tussen pianoklanken. De teksten hebben wat van kinderliedjes: naïef en vrolijk, met een komische noot aan het eind. (...)
Stom Paard mikt op het gevoel, met zachte zoete klanken en teksten die wat mysterie in zich hebben. (...) Thaïs Scholiers: heel veel présence en een hemelse stem.
Eefje Rampart in GVA

Ontregelen doen vooral de dwarse teksten die niet tegemoetkomen aan wat muziektheater met kinderliedjes over dieren laat vermoeden. Ook al verrassend is die te horen zingen in het Antwerpse dialect. Gaandeweg wordt de toeschouwer binnengetrokken in een donkere rituele wereld. (...)
Er ontstaat een dramatische spanning tussen de tekstuele eenvoud en naïveteit en de zang, die soms lyrisch is, soms ritmisch scanderend, een andere keer slaperig bezwerend.
Jan De Smet in Knack

Foto's de noces in Waterschei

2007-09-06T11:12:00.000+02:00

Hierbij enkele foto's van Daniella Kazmierczak, fotograaf van de stad Genk.

de noces in Waterschei

2007-09-05T12:14:00.000+02:00

Beste allemaal,

Lang geleden dat er nog een nieuwsje verscheen, maar nu we terug zijn uit Genk komt daar weer verandering in! Onze 5 voorstellingen van de noces/svadebka/de bruiloft werden door het Limburgse publiek erg warm onthaald, en trokken elke avond een volle zaal.
En wat een prachtige locatie!! Het oude mijngebouw is ronduit fascinerend qua architectuur, en de groene omgeving is perfect voor mooie wandelingen. Wie in de buurt van Genk - Waterschei is of komt: ga zeker eens kijken!! Op weekends zijn er ook rondleidingen. Binnenkort volgen er meer foto's.
Ik plaats bij de reacties ook een aantal reacties van toeschouwers op onze voorstelling.

Tot binnenkort!
Caroline

Nog meer cd-fragmenten te beluisteren via You Tube

2007-06-28T15:51:00.000+02:00

Van alle WALPURGISrecords cd's zijn nu fragmenten te beluisteren via You Tube.
Op ons label is muziek verschenen van Luc Brewaeys, Charles Ives, Harry de Wit, Peter Vermeersch, Luk Mishalle en Olivier Messiaen, en ook verscheidene complatiecd's, waaronder een collectie liederen geïnspireerd op de kindertijd, getiteld 'The Nursey' (met muziek van Mussorgsky, Debussy, de Laauw, Reger en Bernstein).

http://www.youtube.com/WALPURGIScompany

Bijna alle cd's zijn nog voorradig en kunnen via onze website of info@walpurgis.be besteld worden voor 15 Euro per stuk.

Laat die bestellingen maar komen!!

prachtige foto

2007-06-27T09:54:00.000+02:00

Deze prachtige foto die Stef maakte op Terschelling willen we jullie niet ontzeggen...

de noces op Oerol 2008?

2007-06-26T16:00:00.000+02:00

Terschelling

Wie weet, wie weet... misschien is de noces volgend jaar wel te zien op Oerol festival op Terschelling in Nederland.
Wim (onze zakelijk leider), Stef Stessel van de Roovers en 'onze' Stef (Depover, scenograaf) gingen alvast een kijkje nemen bij de editie van dit jaar.

op prospectie met de vélo!

zoals het een goede zakelijk leider betaamt is Wim altijd aan het bellen...

en kijk, wat ligt daar op het strand....

Marocking' Strings

2007-06-14T13:48:00.000+02:00

En hier is er weer een!

Harry De Wit - Song for the pigeons

2007-06-12T09:27:00.000+02:00

In 1994 maakte WALPURGIS een cd met muziek van Harry De Wit. Hier een stukje uit Song for the pigeons (1993), voor geprepareerde piano, duivengeluiden en misthoorns.
Het kan even duren voor de filmpjes via de link te zien zijn - maar op onze Youtube account staan ze al wel.
Je kan ook je cachebestanden leegmaken of de pagina 'opfrissen', dan zijn ze waarschijnlijk te zien.

Charles E. Ives - Two little flowers

2007-06-11T11:52:00.000+02:00

En, zoals beloofd: een Ives song, Two little flowers.
Een prachtig lenteliedje!
Caroline

HARAWI - Olivier Messiaen

2007-06-11T11:38:00.000+02:00

Ik maakte nog een filmpje -eerder een fotomontage- voor de Harawi opname van Vox Temporis en WALPURGIS met Judith en Alain Franco.
Reacties?
Ik gooi er zometeen ook nog een Ives song op.
groetjes!

Oplosbare Vis - filmpje

2007-06-08T11:40:00.000+02:00

Om onze WALPURGIS records wat meer in de belangstelling te brengen heb ik erg basic filmjes gemaakt...
Benieuwd wat jullie ervan vinden!
C

foto's de noces Charleroi

2007-06-06T15:10:00.001+02:00

Hierbij een paar foto's van de noces in Chaleroi....

Warre (kapitein op rust) probeert zijn snor uit...

Johan achter de piano

de zangeressen op hun best!

Helena op haar schattigst

de enige échte Rus : Artiom
("Tell me, do I look like a pimp? Yes? Good!")

pianohoesenchilada met Filip-vulling

straffe productiemadammen Stien en Marie

de onovertroffen bartender Kris!

de noces in Charleroi

2007-06-04T11:45:00.000+02:00

Hieronder een fotomontage van een van de voorstellingen in Charleroi.
Ondertussen ligt het meeste materiaal in Waterschei, waar we eind augustus aan een nieuwe Nederlandstalige reeks voorstellingen van de noces beginnen.
We hopen jullie daar te zien!!
Op onze website vinden jullie de nodige reservatiegegevens.
Er volgen binnenkort nog andere foto's van Charleroi.
groetjes,
Caroline

de noces in opbouw in Charleroi

2007-05-07T09:34:00.000+02:00

Een kijkje achter de schermen...

de noces binnenkort in Charleroi!

2007-05-02T15:58:00.000+02:00

Op www.charleroi-culture.be vinden jullie alle info onder 'Focus Flamand'.
Voor wie al eens wil gluren naar de video van de noces/svadebka/de bruiloft op de Zomer van Antwerpen in 2005, volg de link hieronder.

Stom Paard naar Zwolle

2007-04-24T14:08:00.000+02:00

Op 19 en 20 april was ons Stom Paard vier keer te zien op het Nederlands Kameropera Festival in Schouwburg Odeon in Zwolle. Enkele indrukken van onze escapade...

Sven de Grote Appelpiramidebouwer aan het werk

Thaïs en Johan tijdens de repetities...

Ons theatertje zoals het er stond op de scène van de schouwburg.

Het 'prachtige' Zwolse landschap - en dit voor zover het oog reikt...

De wilde verhalen over drinkgelagen en afterparty's zullen we jullie maar besparen ;-)
Kortom, we hopen dat Nico ons nog vaak uitnodigt!

groetjes,
Caroline

De adviezen voor 2008-2009 zijn binnen! Lees mee...

2007-04-18T11:21:00.000+02:00

WALPURGIS kreeg zowel op artistiek als op zakelijk vlak een positief advies voor 2008-2009.
We kunnen dus weer twee jaar verder werken aan onze producties!
Hieronder vind je de adviezen van de beoordelingscommissie en het Agentschap Kunsten en Erfgoed.
Wil je ons beleidsdossier ook wel eens lezen, stuur dan een mailtje naar caroline@walpurgis.be
En alsjeblieft: reageer! Ben je het (on)eens met de commissieleden - we lezen het graag!

Voorlopig artistiek advies van de beoordelingscommissie Muziektheater

Dit voorlopige artistieke advies werd opgesteld na kennisname van de eventuele bijkomende adviezen van andere beoordelingscommissies.

De werking van Walpurgis als muziektheater vertrekt vanuit de ensemblegedachte. Doorheen het parcours dat het gezelschap aflegt, wordt regelmatig opnieuw samengewerkt met dezelfde individuele artiesten, die hun eigen accenten aan de producties toevoegen.
Walpurgis legt sterk het accent op het onderzoek bij de creatie van haar voorstellingen. De commissieleden zijn van mening dat een aantal voorstellingen in het verleden nogal tegenviel onder meer omdat het theatrale accent ontbrak. Tijdens het werkbezoek gaf dit aanleiding tot nogal wat discussie onder meer over les Noces, dat een zeer slordige indruk gaf. In tegenstelling daartoe beschouwt de commissie Stom Paard als zeer geslaagd.
Enerzijds zien de commissieleden het zoeken op zich als een van de positieve eigenschappen van het gezelschap, anderzijds zijn zij van mening dat Walpurgis zich hier soms te halsstarrig op toespitst, waardoor enige bijstelling niet onwelkom zou zijn. De resultaten zijn artistiek immers niet altijd voldragen te noemen.
Dat Walpurgis een van de weinige organisaties is die jonge mensen kansen biedt, en dit op een overtuigde, integere manier, wordt door de commissie met bijval onthaald. De producties zijn bovendien nooit routineus en weten dikwijls te verrassen. De organisatie brengt in geen geval voorgekauwde voorstellingen.
Ook de voor de komende jaren geplande creaties zijn zonder twijfel de moeite waard. In 2008 wil Walpurgis 4 nieuwe projecten realiseren, waaronder een co-productie met Flat Earth Society, en blikt ook al vooruit naar de periode na 2009 met het vervolgproject van Les Mouchoirs de Kabila. De commissieleden waarderen de aandacht die Walpurgis hierbij en in haar werking algemeen besteedt aan diversiteit.
Ook de gedrevenheid in de zoektocht naar een nieuwe locatie siert het gezelschap. Het nieuwe pand in Mortsel biedt overigens nieuwe perspectieven naar samenwerking met andere culturele en niet-culturele actoren toe.

De beoordelingscommissie geeft een positief advies en stelt een continuering van het huidige subsidiebedrag voor. Zij wijst er wel op dat het onderzoek, niettegenstaande zijn belang, soms ook resultaten moet opleveren. Zij is dan ook van oordeel dat Walpurgis naar de toekomst toe inspanningen moet leveren om te blijven oogsten wat totnogtoe werd gezaaid.

Advies: positief.

Voorlopig zakelijk advies van het Agentschap Kunsten en Erfgoed

Walpurgis vraagt met haar beleidsnota 2008-2009 een verhoging van de subsidie van 450.000 euro naar 600.000 euro. De vzw voorziet voor die periode een subsidie van de provincie van 7500 euro, krijgt verder een ondersteuning van het Sociaal Fonds voor Podiumkunsten bij wijze van een tussenkomst in de inschrijvingsgelden voor de workshops Tussen zwijgen en zingen.
Voor 2008 plant Walpurgis onder meer 4 nieuwe projecten, waarvan 3 co-producties met respectievelijk Het Toneelhuis, Flat Earth Society en Antwerpen Open. Het dossier bevat meerdere intentieverklaringen die de verschillende genoemde samenwerkingen staven. Zowel de samenwerking met culturele – onder meer met de Warande, Moussem, Nazomerfestival Vlissingen - als die met niet-culturele actoren – waaronder Kleur Bekennen en de Dienst Integratie Antwerpen - wordt uitdrukkelijk besproken. Ook hieruit blijkt overigens duidelijk dat de organisatie belang hecht aan diversiteit en interculturaliteit, items die afzonderlijk worden aangehaald.
Walpurgis betrok totnogtoe een pand in de Sergeyselsstraat te Borgerhout, maar heeft dit in overleg met de Vlaamse Gemeenschap verkocht om over te kunnen gaan tot de aankoop van een multifunctioneel gebouw in Mortsel. De organisatie kocht dit gebouw samen met de vzw Natuurlijk Genezen, waarbij een verdeelsleutel van respectievelijk 42,50 % en 57,50 % is gehanteerd.
Het betrekken van dit nieuwe pand stelt Walpurgis in staat haar receptieve werking uit te breiden. De organisatie wil dan ook onderdak bieden aan 3 freelance artiesten. Daarnaast wordt het kunsteducatieve aspect van de werking groter door de stijgende vraag naar muziektheaterworkshops in de sector.
De tewerkstellingssituatie is – op barema’s en anciënniteiten na – voldoende gedetailleerd, en de begroting is in evenwicht. Het dossier bevat zowel een eigen als het door de administratie gebruikte model van begroting, met bijbehorende toelichting. Er wordt bovendien telkens duidelijk aangegeven en verantwoord waar de meerkost in vergelijking met het vorige jaar zich situeert. Wat de tewerkstelling betreft is de meerkost te wijten aan de geplande bijkomende aanwerving van 2 voltijdse equivalenten.
De begroting is in evenwicht en grosso modo voldoende toegelicht. De voorziene eigen inkomsten zijn met 30,91 % ten opzichte van de totale omzet zeer goed. Wel is moeilijk te achterhalen waar de kosten verbonden aan de infrastructuur en de inkomsten van de ondersteuning door het Sociaal Fonds voor Podiumkunsten werden verwerkt. Ook zijn de verplaatsingskosten, verblijfskosten en séjours, zowel de binnen- als de buitenlandse, niet gespecificeerd, terwijl het met 57.845 euro toch om een niet onaanzienlijk bedrag gaat.

De administratie is van mening dat het zakelijke en financiële luik van het dossier zorgvuldig is uitgewerkt en de nodige garantie biedt voor een gedegen werking. Wel vindt zij de gevraagde stijging van het subsidiebedrag met 33% aan de hoge kant. De administratie adviseert een continuering van de huidige subsidie.

Advies: positief.

2 & 1

2007-03-16T11:42:00.000+01:00

Dinsdag 14 maart speelden Leonard Van Herwijnen en Nele Van den Broeck hun laatste voorstelling van 2&1, hun stageproject bij WALPURGIS, in de Grote Zaal van Studio Herman Teirlinck. Hierbij enkele foto's.
Nele en Leonard, proficiat met jullie voorstelling, en bedankt voor jullie inzet!

WALPURGIS is verhuisd naar Mortsel!

2007-03-15T10:35:00.000+01:00

WALPURGIS is sinds 1 maart 2007 verhuisd naar Mortsel. Onze kantoren zijn nu gelegen aan het Deurneleitje 6, in 2640 Mortsel.
Nu zitten we nog alleen, maar binnenkort verhuist ook vzw Natuurlijk Genezen naar hier. Meer info over hun activiteiten vind je op hun website.
En eerst wordt er nog grondig verbouwd: in de witte loods (zie bovenste foto) komen een nieuwe zaal en kantoren voor WALPURGIS, workshopruimtes voor Natuurlijk Genezen en een gemeenschappelijke cafetaria. We hopen tegen eind 2007 de deuren open te kunnen stellen! Met een groot feest natuurlijk! We houden jullie via deze weg zeker op de hoogte...

Het gebouw in Borgerhout is dus niet meer in gebruik door ons. Het blijft wel een theaterwerkplaats: Peter Goorissen en Luk Nys presenteren er binnenkort hun projecten. We zijn benieuwd!

groeten uit Mortsel!
Caroline

Falstaff foto's Kortrijk

2007-02-01T09:58:00.000+01:00

Eindelijk wat meer beeldmateriaal!
Dit was de librettolezing van Falstaff dinsdag 30 januari in de Stadsschouwburg in Kortrijk.
Enjoy!
groet,
Caroline

Recensie Falstaff - wie reageert hierop?

2007-01-26T12:43:00.000+01:00

Beste bloggers,
onderstaande recensie van Falstaff was deze week in de krant te lezen.
Wij zijn vooral benieuwd naar jullie reactie hierop...
Heb je Falstaff ook gezien? Schrijf ons dan snel wat je ervan vond!!
Caroline

Falstaff als plattelandsklucht
Stephan Moens, De Morgen, 24/01/2007
Walpurgis leest het libretto van 'Falstaff'

Librettolezingen zijn een traditie geworden bij Muziektheater Walpurgis. Na Così fan tutte, Die Fledermaus en Don Giovanni is nu Verdi's en Boito's Falstaff aan de beurt.
Maar die librettolezingen zijn niet helemaal wat de naam zegt. Het zijn veeleer kluchten over acteurs die doen alsof zij een libretto lezen, doorspekt met karikaturaal behandelde muziekfragmenten.
Wat je ziet, lijkt georganiseerde anarchie maar is waarschijnlijk veeleer organisatie met een dosis toegelaten anarchie. Acteurs vallen voortdurend uit hun rol, spelen typetjes of zichzelf, proberen al eens een streepje te zingen en mislukken jammerlijk. Zangers doen alsof ze opera zingen en het niet zo goed kunnen. En allemaal verwachten ze van ons dat we dat anderhalf uur lang accepteren omdat het grappig is.
Falstaff of, als u wilt, De vrolijke vrouwtjes van Windsor is een stuk dat het van tempo en timing moet hebben. Dat wist Verdi maar al te best en het is een van de sterkste kanten van zijn Shakespeare-interpretatie. Op de beste momenten van deze Falstaff-lezing ligt het tempo hoog en op de allerbeste zelfs juist. Dat is echter erg afhankelijk van de individuele acteurs. Een comedytalent als Adriaan Van den Hoof (Ford) weet op de juiste momenten met een domme opmerking uit zijn rol te stappen; anderen doen dat al eens te onpas. Bogaerts zelf (Falstaff) heeft grootse momenten als hij ouderwets tekst mag proeven maar lijkt bij zwakkere tegenspelers plots minder geïnteresseerd. Het klassieke komische duo Bardolfo en Pistola is helaas samengesteld uit een slecht zanger (Michel Puissant) en een slecht acteur (Tom Hannes, die ook nog eens Fenton de dieperik in helpt).
De vrolijke vrouwtjes zijn een sterker geheel en hun groepsscènes hebben iets van de betere studentinnenkomedie, terwijl de mannen vaak meer aan het plattelandstoneel doen denken. Individueel valt er minder te beleven, al zullen sommigen wel kicken op het Texasrakkers-Wiske van Sofie Sente (Nannette). Eurudike De Beul doet je als Mrs. Quickly direct terugverlangen naar de goede oude tijd toen er in de Koninklijke Vlaamse Opera nog Verdi in het Nederlands werd gezongen. De ultima donna dus, met daarbij een hoog Margaret Dumontgehalte (de actrice die bij de Marx Brothers zo grappig was omdat ze hun grappen niet begreep). Zij, en af en toe ook Bogaerts en Van den Hoof, tillen de klucht op naar de komedie.

Foto's voorbereidingen Falstaff Strombeek

2007-01-26T12:38:00.000+01:00

Op 20 januari was Falstaff te zien in CC Strombeek in Grimbergen. Hierbij wat foto's van de laatste voorbereidingen...
groetjes,
Caroline

WALPURGIS nu ook op MySpace!

2007-01-19T13:05:00.000+01:00

Kom eens kijken op de WALPURGIS MySpace!
Heb je een account? Laat het ons weten en post een add!
See you in MySpace!
Caroline

Falstaff - eerste lezing!

2007-01-15T12:18:00.000+01:00

De eerste lezing zit erop! Na een laatste repetitie, enkele ingrijpende last-minute wijzigingen en een heerlijke maaltijd (met dank aan de koks van Casino Modern) is de lezingenreeks van Falstaff met veel goesting van start gegaan. Verwacht u aan een dolkomische avond in het gezelschap van een jaloerse Ford, een stoere Fenton, een met momenten behoorlijk hysterische Dr. Cajus, een schare lepe vrouwen en natuurlijk de monumentale Falstaff van Sam Bogaerts! De Auberge de la Jarretière heeft haar deuren geopend - alle leden welkom!

(op de foto zie je Sam Bogaerts alias Falstaff aan tafel tijdens de repetities)

tot op één van de lezingen!
Caroline

Falstaff interviews

2007-01-11T14:41:00.000+01:00

Wil je meer weten over onze Falstaff-lezing?
Beluister dan via onderstaande links de interviews die gisteren
op KLARA en Radio 1 te horen waren.

Judith Vindevogel (Meg)
Ramblas op KLARA, 10/01/06
Ramblas beluisteren

Luc Nuyens en Stef Depover (Dr. Cajus en scenograaf)
Het Concertgebouw op Radio 1, 10/01/06
Het Concertgebouw beluisteren

groetjes!
Caroline

Interview met Judith over 'Falstaff' op KLARA, Ramblas

2007-01-10T15:19:00.000+01:00

Het interview van Judith Vindevogel (Meg in Falstaff) dat deze middag op KLARA te beluisteren was in het programma Ramblas kan je vinden op de KLARA website!
Kies op www.klara.be bij 'programma's' woensdag 10 januari, ga naar het Rambas-icoontje en onderaan de pagina vind je de audio optie voor de VRT Radiospeler.

Laat weten wat je van het interview vond!

Link naar de pagina op de KLARA website

groetjes,
Caroline

Beste wensen voor 2007!

2007-01-03T11:17:00.000+01:00

Falstaff - de affiche!

2006-12-20T10:00:00.000+01:00

De nieuwe affiches zijn er! Benieuwd wat jullie ervan vinden...
Je kan ook altijd een papieren exemplaar aanvragen en aan je raam hangen.
Drop a note en we sturen er eentje op!

groetjes,
Caroline

GRATIS tickets voor Librettolezing #4: Falstaff

2006-12-15T12:18:00.000+01:00

De 5 eerste bloggers krijgen van ons een duoticket voor de Librettolezing #4: Falstaff in Antwerpen op 26 januari om 20u15 – dus bloggen maar!

groet,
Caroline

Hier is hij dan: de WALPURGIS blog!

2006-12-13T16:07:00.000+01:00

Bij deze: welkom op het dialoogforum van WALPURGIS!
WALPURGIS? Juist, even voorstellen:
Wij zijn een muziektheatergezelschap uit het Antwerpse. Je zag ons misschien deze zomer op de Zomer van Antwerpen met 'Stom Paard'? Of vorige zomer samen met de Roovers en Spectra in 'de noces'? Of elders in de zalen...
Je kan altijd eens kijken op onze website - hieronder vind je de link!
Deze blog is er voor iedereen die ons iets wil zeggen of vragen, om kritiek of complimentjes te geven. Of als je iets kwijt wil over muziektheater, of theater tout court.
Met andere woorden: wij willen graag babbelen met ons publiek!
So let's hear it folks!

groetjes,
Caroline

PS Ik doe mij best om snel wat foto's op deze pagina te zwieren ter opluistering - maar om een of andere reden kreeg ik tot nu toe altijd foutmeldingen. Bloggen is voor mij nog onbekend terrein... (but not for long!)